EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Osmanlı’da Şair Kadı Tipolojisi: Kudüs Kadısı Rıfatîzâde Mustafa Efendi’nin Terekesi Üzerine Bir İnceleme

Alaattin Dolu, Hasan Hüseyin Güneş

Tetkik · 30.09.2026 · (10) · 431-459

DOI: 10.55709/tetkik.1933983 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Tetkik, online erschienen am 30.09.2026. Verfasst von Alaattin Dolu und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 33 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, 18. yüzyıl Osmanlı taşrasında Kudüs kadısı ve aynı zamanda divan şairi Rıfat Rıfatîzâde Mustafa Efendi’nin 1786 tarihli tereke kaydı üzerinden incelemektedir. Tereke defterleri, yalnızca bireysel servetin dökümünü sunan belgeler olmayıp aynı zamanda maddi kültür, bilgi sermayesi, temsil stratejileri ve patronaj ilişkilerinin birlikte izlenebildiği sosyal kaynaklardır. Bu çalışma, Rıfatîzâde’nin terekesini mikro-tarihsel bir yaklaşımla ele alarak kadı-şair tipolojisini maddi ve sembolik sermaye bileşimi üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Kudüs Şer‘iyye Sicili 266 numaralı defterde yer alan Rıfatîzâde’nin terekesi üzerinden onun hane envanteri ve borç-alacak ilişkileri, sosyal ağları ile Kudüs’ün merkez taşra ilişkileri içindeki konumu ele almaktadır. Terekeye yansıyan çok kaynaklı gelir yapısı, Kudüs kadılığının yalnızca hukuki değil, aynı zamanda iktisadî ve yönetsel bir merkez olarak işlediğini göstermektedir. Makalede değinilen Rıfatîzâde’nin Sadrazam Dâmâd İbrâhim Paşa’ya sunduğu kaside ise, şair-patron ilişkisini estetik bir metnin ötesinde, sembolik sermayenin himaye ve kariyer stratejilerine dönüştürüldüğü performatif bir armağan olarak ortaya koymaktadır. Çalışma ayrıca, Rıfatîzâde’nin kütüphanesini fıkıh, ferâiz, tasavvuf, edebiyat ve tarih eserleri üzerinden analiz ederek kadı-şair kimliğinin entelektüel ufkunu görünür kılmaktadır. Giyim eşyaları, kürkler, yazı takımları ve keyif kültürüne ait nesneler, kamusal görünürlük ve meslekî temsilin maddi araçları olarak değerlendirilmiştir. Eşi Hasene Kadın’ın kayyım sıfatıyla tereke sürecinde üstlendiği aktif rol ise Osmanlı aile hukukunda kadınların icracı konumunu vurgulamaktadır. Sonuç olarak makale, kadı-şair tipolojisini, hukukî otorite ile estetik üretimi birleştiren özgün bir Osmanlı aydın modeli olarak konumlandırmaktadır.

Zitieren

APA

Dolu, A., & Güneş, H. H. (2026). Osmanlı’da Şair Kadı Tipolojisi: Kudüs Kadısı Rıfatîzâde Mustafa Efendi’nin Terekesi Üzerine Bir İnceleme. Tetkik, 431-459. https://doi.org/10.55709/tetkik.1933983

Vancouver

Dolu A, Güneş HH. Osmanlı’da Şair Kadı Tipolojisi: Kudüs Kadısı Rıfatîzâde Mustafa Efendi’nin Terekesi Üzerine Bir İnceleme. Tetkik. 2026:431-459. doi:10.55709/tetkik.1933983

BibTeX
@article{Dolu2026,
  author = {Dolu, Alaattin and Güneş, Hasan Hüseyin},
  title = {Osmanlı’da Şair Kadı Tipolojisi: Kudüs Kadısı Rıfatîzâde Mustafa Efendi’nin Terekesi Üzerine Bir İnceleme},
  journal = {Tetkik},
  year = {2026},
  number = {10},
  pages = {431--459},
  doi = {10.55709/tetkik.1933983}
}
Kostenlos starten →