Abdurrahman Sâmî Efendi’nin Hediyyetü’l-âşıkîn Adlı Eseri Üzerine Bir İnceleme
Sufiyye · 30.06.2026 · (20) · 305-346
DOI: 10.46231/sufiyye.1863945 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Sufiyye, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von İbrahim Yıldırım. Die Arbeit nennt 52 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Abdurrahman Sâmî (1879-1934), Osmanlı’nın son döneminde yaşamış, on iki tarikattan icâzetli ve Kasımpaşa Yahyâ Kethüda Dergâhı’nın son postnişini olan bir Uşşâkî şeyhidir. Müellifin dinî-tasavvufî eserlerinden biri olan Hediyyetü’l-âşıkîn, 1330/1914’te İstanbul’da basılmış, 36 sayfalık matbu bir irşad risâlesidir. Eserde îman, İslâm, ibâdet, ahlâk ve muâmelât gibi temel konuların yanı sıra seyr ü sülûk, mürşidin vasıfları ve hakîkat âşıklarının ibâdet hayatı, âyet ve hadisler ışığında nasihat üslubuyla ele alınmıştır. Didaktik mahiyetteki eserin dili devrine göre sadedir. Bu araştırmada eser, ulaşılabilen tek matbu nüshası esas alınarak metin tahlili yöntemiyle incelenmiştir. Âyet ve hadisler tespit edilerek mealleriyle dipnotta gösterilmiş, iktibaslar transkripsiyonlu olarak verilmiş ve tasavvufî kavramlar Kuşeyrî, Hucvîrî ve Gazzâlî gibi klasik kaynaklarla mukayese edilmiştir. Bu inceleme; eserin klasik ilmihal çerçevesini aşarak ibâdetleri hem fıkhî hem bâtınî boyutlarıyla ele aldığını; şerîat-tarîkat-hakîkat-marifet mertebelerini her bir ibâdette göstererek ibâdet-ubûdiyyet-ubûdet ve avâm-havâs-ehassü’l-havâs tasnifleriyle Kûtü’l-kulûb ve İhyâ ile başlayan irşad metni geleneğini Uşşâkî çizgisinde sürdüren muhtasar bir temsilcisi olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca eserde müellifin Dîvân’ında yer almayan şiirlerin tespiti, onun edebî yönüne dair yeni bir bilgidir. Bu çalışmada müellifin hayatı ve ilmî kişiliği hakkında bilgi verildikten sonra daha evvel akademik bir incelemeye konu olmamış Hediyyetü’l-âşıkîn’in muhteva tahlili yapılmıştır.
Zitieren
APA
Yıldırım, İ. (2026). Abdurrahman Sâmî Efendi’nin Hediyyetü’l-âşıkîn Adlı Eseri Üzerine Bir İnceleme. Sufiyye, 305-346. https://doi.org/10.46231/sufiyye.1863945
Vancouver
Yıldırım İ. Abdurrahman Sâmî Efendi’nin Hediyyetü’l-âşıkîn Adlı Eseri Üzerine Bir İnceleme. Sufiyye. 2026:305-346. doi:10.46231/sufiyye.1863945
BibTeX
@article{Yldrm2026,
author = {Yıldırım, İbrahim},
title = {Abdurrahman Sâmî Efendi’nin Hediyyetü’l-âşıkîn Adlı Eseri Üzerine Bir İnceleme},
journal = {Sufiyye},
year = {2026},
number = {20},
pages = {305--346},
doi = {10.46231/sufiyye.1863945}
}
EUVIMED