EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Hanefî Mezhebi Bağlamında Kadın Hakim Ataması: Teori ve Uygulama Boyutu

Hasan Kılıç

Tetkik · 31.03.2026 · (9) · 363-382

DOI: 10.55709/tetkik.1816281 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Tetkik, online erschienen am 31.03.2026. Verfasst von Hasan Kılıç. Die Arbeit nennt 83 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Geçmiş ve günümüzde yapılan tartışmalardan biri kadınların iş hayatına katılmasıdır. Bu noktada devlet başkanlığı ve kadılık daha çok gündem olmuştur. Kamu görevi olan kadılıkta teoride farklı bazı şartlar aranmıştır. Bunların bir kısmı sıhhat, bazıları tercih şartıdır. Tercih şartlarında zamanla esnekliğe gidilerek bu şartı taşımayanlar dahi hâkim olarak atanmış, örneğin fasık birinin, gözleri görmeyen birinin kadı olması, müçtehit olmayanın hâkim olması kabul edilmişken uygulamada kadın hâkim atamasının olmaması gerçekten dikkati celbeden bir durumdur. Hanefî mezhebinin görüşü dikkate alındığında konu daha da ilginç olmaktadır. Çünkü bu mezhepte kadılık için erkek olmak sıhhat şartı olmadığı gibi tercih şartı da değildir. Zira kadılık için bir erkek bir kadın iki aday olup erkeğin tercih edilerek atandığına dair bir malumat bulunmamaktadır. Diğer taraftan Hanefî mezhebi Abbasi ve Osmanlı devlet desteği alan, kadı atamalarında zamanla yetkili olan Kâdılkudâtlık makamında bir zaman bulunan fakihlere/kadılara sahip, Mecelle adında kanun metninin dayanağı olan bir mezheptir. Hanefî mezhebi için bu ortam ve metinde yer verilen diğer elverişli şartlar ve sonuçları düşünüldüğünde böyle bir çalışmanın yapılabileceği düşüncesi hâsıl olmuştur. Daha önce yapılan çalışmalarda konu teorik açıdan incelenmiş, teorinin uygulamaya yansıyıp yansımadığı ele alınmamıştır. Bu çalışmada kadının çalışma hayatı kapsamında resmi görevlerden biri olan hâkimlik mesleğinde görev alamamasının bir mezhep özelinde nedenleri üzerinde durulacaktır. Böylece fıkıh müktesebatında bir mezhep özelinde varsa başka uygulanmayan konulara dair yapılacak çalışmalara rehberlik amaçlanmıştır. Çalışma Hanefî mezhebi özelinde olduğundan söz konusu mezhebin konuyla ilgili fürû-i fıkıh ve edebü’l-kâdî literatürü taranmış ve elde edilen bulgulara yer verilmiştir. Ayrıca tarihi ve sosyal açıdan konunun pratiğe yansıyabileceği elverişli şartlar ele alınmış ve bunlar değerlendirilmiştir. Çalışma bu iki özelliğiyle hukuk tarihine katkı sunmaktadır. Hanefî mezhebinde kadınların hakim olarak atanmasının, atama makamı ve atanan kişi açısından kerahet ve günahla izah edilmesi bu yolu dolaylı olarak kapatan âmillerden biri olmuştur.

Zitieren

APA

Kılıç, H. (2026). Hanefî Mezhebi Bağlamında Kadın Hakim Ataması: Teori ve Uygulama Boyutu. Tetkik, 363-382. https://doi.org/10.55709/tetkik.1816281

Vancouver

Kılıç H. Hanefî Mezhebi Bağlamında Kadın Hakim Ataması: Teori ve Uygulama Boyutu. Tetkik. 2026:363-382. doi:10.55709/tetkik.1816281

BibTeX
@article{Kl2026,
  author = {Kılıç, Hasan},
  title = {Hanefî Mezhebi Bağlamında Kadın Hakim Ataması: Teori ve Uygulama Boyutu},
  journal = {Tetkik},
  year = {2026},
  number = {9},
  pages = {363--382},
  doi = {10.55709/tetkik.1816281}
}
Kostenlos starten →