Modern Dram Teorisi Üzerine Szondi Hermenötiğinin Eleştirisine Analitik Bir Bakış
Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi · 26.06.2026 · 11 (20) · 135-146
DOI: 10.55004/tykhe.1774829 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi, online erschienen am 26.06.2026. Verfasst von Funda Özşener. Die Arbeit nennt 18 Literaturangaben. Gefördert von: Bu araştırma için herhangi bir dış finansman alınmamıştır..
Abstract (Originalsprache)
Szondi, Theorie des Modernen Dramas (1956) adlı tezini tamamladığında, çalışma özellikle yirminci yüzyıl tiyatro edebiyatının süregelen teorik tartışmaları, biçim-içerik ilişkisi ve bunların analitik çözümü üzerinde büyük etki yaratır. Trajik ve 18. yüzyıl dramasına yönelik diğer çalışmalarından ziyade -bu sebeple- Mutlak Dram Teorisiyle ilgili çok sayıda ciddi, belirleyici, eleştiri ve karşı eleştiri ortaya çıkar. The Criticism of Peter Szondi Kolokyumu (1983) Szondi hermenötiğine yönelik bu eleştirilerin bir kısmını, Modern Dram Teorisini merkeze yerleştirerek tartışmak amacıyla gerçekleştirilir. Kolokyumda ortaya konan karşı eleştirilerin bir bölümü, mutlak drama tezinin retorik boyutuyla ilgili olur. Szondi retorik olarak indirgemeci bulunur. Ayrıca klasik dramanın yalnızca üç yönünü, bir edebiyat eleştirmeninin bakış açısıyla tartışmış olması, tiyatrodan kopmasına yol açmıştır. Modern Dram Teorisinin kurucu niteliğineyse, Szondi hermenötiğinin inceliklerini taşıması bakımından büyük önem atfedilir. Szondi, tarihsel bağlamda düşünmüş, tarihsellik daha önce hiç tanımlanmadığı şekliyle, yöntemini belirleyen metot olmuştur. Böylece onun teorisi; kesin sınırlar ile belirli ilkeleri işaret etmiş, çağın biçimsel ve tematik kusurlarından uzak durmayı öğütleyerek modern dramada yaşanan krizlerin saptanıp değerlendirilebileceği bir estetik ilkeler bütünü yaratmıştır. Szondi'nin çalışmasında, bireysel tecrübelerini formüle edişinin biyografik kaynağı da mevcuttur. Bu yüzden, tarihsel ve estetik gerilimleri, kriz anlarını, modern anlamda önemser ve yirminci yüzyıl tiyatro edebiyatı incelemelerinde, karşı yaklaşımlarla birlikte, ortaya tarihselleşmiş bir kılavuz koyar. Bu çalışma, kolokyumda dile getirilen, eleştiri ve karşı eleştirilerin genel bir özetini sunarak Szondi hermenötiğinin estetik ilkelerine kavramsal düzeyde değinmeyi ve bunu da Modern Dram Teorisine yönelik, temel bakış açılarını, yeniden ele alıp, aktararak gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır.
Förderung
- Bu araştırma için herhangi bir dış finansman alınmamıştır.
Zitieren
APA
Özşener, F. (2026). Modern Dram Teorisi Üzerine Szondi Hermenötiğinin Eleştirisine Analitik Bir Bakış. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi, 11(20), 135-146. https://doi.org/10.55004/tykhe.1774829
Vancouver
Özşener F. Modern Dram Teorisi Üzerine Szondi Hermenötiğinin Eleştirisine Analitik Bir Bakış. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi. 2026;11(20):135-146. doi:10.55004/tykhe.1774829
BibTeX
@article{zener2026,
author = {Özşener, Funda},
title = {Modern Dram Teorisi Üzerine Szondi Hermenötiğinin Eleştirisine Analitik Bir Bakış},
journal = {Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi},
year = {2026},
volume = {11},
number = {20},
pages = {135--146},
doi = {10.55004/tykhe.1774829}
}
EUVIMED