Kınalızâde Ali Efendi’nin Ahlâk-ı Alâ’î’sinde Bütüncül Eğitim Anlayışı ve Toplumsal Süreklilik
Türkiye Eğitim Dergisi · 25.06.2026 · 11 (1) · 139-160
DOI: 10.54979/turkegitimdergisi.1896071 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Türkiye Eğitim Dergisi, online erschienen am 25.06.2026. Verfasst von Orhan Gazi Gökçe. Die Arbeit nennt 27 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Kınalızâde Ali Efendi’nin Ahlâk-ı Alâ’î adlı eserinde yer alan aile hayatı ve çocuk eğitimi anlayışını bütüncül bir çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır. Klasik Osmanlı ahlâk düşüncesinin önemli metinlerinden biri olan bu eser, ahlâkı sadece bireysel erdemler düzeyinde ele almamakta; birey, aile ve toplum arasında süreklilik arz eden çok katmanlı bir yapı içinde konumlandırmaktadır. Bu bağlamda aile, ahlâkî kişiliğin inşa edildiği temel eğitim ortamı olarak öne çıkarken çocuk terbiyesi bu sürecin merkezî unsuru olarak değerlendirilmektedir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman analizine dayalı olarak yürütülmüş; veri toplama tekniği olarak doküman analizi, veri çözümleme yöntemi olarak ise tematik analiz kullanılmıştır. Çalışmada Ahlâk-ı Alâ’î’nin özellikle aile, çocuk terbiyesi ve gündelik hayat pratiklerine ilişkin bölümleri sistematik biçimde incelenmiştir. Elde edilen bulgular, Kınalızâde’nin çocuk eğitimini erken yaşta başlayan, alışkanlıklar ve çevresel etkiler yoluyla şekillenen uzun vadeli bir karakter inşa süreci olarak ele aldığını göstermektedir. Dil kullanımı, beslenme, oyun, disiplin, ekonomik tutumlar ve sosyal ilişkiler gibi gündelik pratikler, ahlâk eğitiminin temel bileşenleri olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca anne ve babaya hürmet, bireysel bir erdem olmaktan ziyade ahlâkî sürekliliği sağlayan kurucu bir ilke olarak temellendirilmektedir. Sonuç olarak Ahlâk-ı Alâ’î, ahlâk eğitiminin soyut ilkelerden ziyade gündelik hayat içinde şekillendiğini vurgulayan sistemli ve bütüncül bir eğitim anlayışı ortaya koymaktadır. Bu yönüyle eser, klasik ahlâk literatürü içinde pedagojik boyutu güçlü bir metin olarak değerlendirilebilir ve çağdaş eğitim tartışmalarıyla ilişkilendirilebilecek önemli kavramsal imkânlar sunmaktadır.
Zitieren
APA
Gökçe, O. G. (2026). Kınalızâde Ali Efendi’nin Ahlâk-ı Alâ’î’sinde Bütüncül Eğitim Anlayışı ve Toplumsal Süreklilik. Türkiye Eğitim Dergisi, 11(1), 139-160. https://doi.org/10.54979/turkegitimdergisi.1896071
Vancouver
Gökçe OG. Kınalızâde Ali Efendi’nin Ahlâk-ı Alâ’î’sinde Bütüncül Eğitim Anlayışı ve Toplumsal Süreklilik. Türkiye Eğitim Dergisi. 2026;11(1):139-160. doi:10.54979/turkegitimdergisi.1896071
BibTeX
@article{Gke2026,
author = {Gökçe, Orhan Gazi},
title = {Kınalızâde Ali Efendi’nin Ahlâk-ı Alâ’î’sinde Bütüncül Eğitim Anlayışı ve Toplumsal Süreklilik},
journal = {Türkiye Eğitim Dergisi},
year = {2026},
volume = {11},
number = {1},
pages = {139--160},
doi = {10.54979/turkegitimdergisi.1896071}
}
EUVIMED