İNGİLİZ CEZA HUKUKUNDA SARHOŞLUĞUN CEZA SORUMLULUĞUNA ETKİSİ: ÖNCEKİ KUSUR DOKTRİNİNİN ŞARTLARI VE SINIRLARI
Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi · 09.07.2026 · 16 (1) · 147-181
DOI: 10.54704/akdhfd.1930126 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, online erschienen am 09.07.2026. Verfasst von Hakan Dönmez. Die Arbeit nennt 31 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, İngiliz ceza hukukunda sarhoşluğun (intoxication) ceza sorumluluğu üzerindeki etkisini, özellikle “önceki kusur” (prior fault) doktrini çerçevesinde incelemektedir. İngiliz ceza hukukunda hâkim olan yaklaşım, ceza sorumluluğunu fiil anında maddi ve manevi unsurların eşzamanlılığına (contemporaneity) dayandırmaktadır. Ancak sarhoşluk, failin fiillerinin anlam ve sonuçlarını kavrama ile muhakeme yeteneğini zayıflatabilen, hatta kimi durumlarda tamamen ortadan kaldırabilen bir olgu olarak, fiil anında suçun gerektirdiği manevi unsurun oluşmamasına neden olabilmektedir. Bu durum eşzamanlılık ilkesiyle ciddi bir gerilim yaratmaktadır. Zira failin fiil anında manevi unsura sahip olmaması, maddi ve manevi unsurların eşzamanlılığını zedeleyerek ceza sorumluluğunun doğrudan tesisini güçleştirmektedir. Bu kapsamda, failin sarhoşluk nedeniyle suçun manevi unsuruna sahip olmadığı yönündeki iddiası, suçun unsurlarının inkârı (denial of offending) niteliği taşımaktadır. Bu yönüyle sarhoşluk, İngiliz hukukunda eylemi hukuka uygun hâle getiren veya ceza sorumluluğunu azaltan ya da ortadan kaldıran klasik savunmalardan (defences) farklı, kendine özgü bir rejime tabi tutulmaktadır.Mevcut durumda, eşzamanlılık ilkesinin gerektirdiği maddi ve manevi unsurların fiil anında birlikte bulunması, failin sarhoşluğu nedeniyle her zaman gerçekleşmemektedir. Buna rağmen İngiliz hukuku, bu tür durumlarda mutlak bir cezasızlığı kabul etmemekte; belirli şartlar altında ceza sorumluluğunun “önceki kusur” (prior fault) üzerinden yeniden inşa edilmesine olanak tanımaktadır. Söz konusu yeniden inşa mekanizması dört temel şart çerçevesinde ortaya çıkmaktadır: sarhoşluğun iradi olması, suçun genel kast (basic intent) kategorisinde yer alması, kullanılan maddenin hukuken “tehlikeli” (dangerous) sayılması ve sarhoşluk ile manevi unsur eksikliği arasında bir nedensellik bağının bulunması. Bununla birlikte, “önceki kusur” (prior fault) doktrininin teorik temeli ve özellikle sübjektif kusur ilkesi ile ilişkisi öğretide yoğun tartışmalara konu olmaktadır. Bu çalışma, söz konusu tartışmaları ele alarak, önceki kusur doktrininin ceza sorumluluğu bakımından kurucu (inculpatory) etkisini değerlendirmekte ve özellikle sarhoşluk kavramının sınırları, iradilik ölçütü ile genel kast/özel kast ayrımı bağlamında ortaya çıkan yapısal sorunları analiz etmektedir.
Zitieren
APA
Dönmez, H. (2026). İNGİLİZ CEZA HUKUKUNDA SARHOŞLUĞUN CEZA SORUMLULUĞUNA ETKİSİ: ÖNCEKİ KUSUR DOKTRİNİNİN ŞARTLARI VE SINIRLARI. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 16(1), 147-181. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1930126
Vancouver
Dönmez H. İNGİLİZ CEZA HUKUKUNDA SARHOŞLUĞUN CEZA SORUMLULUĞUNA ETKİSİ: ÖNCEKİ KUSUR DOKTRİNİNİN ŞARTLARI VE SINIRLARI. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2026;16(1):147-181. doi:10.54704/akdhfd.1930126
BibTeX
@article{Dnmez2026,
author = {Dönmez, Hakan},
title = {İNGİLİZ CEZA HUKUKUNDA SARHOŞLUĞUN CEZA SORUMLULUĞUNA ETKİSİ: ÖNCEKİ KUSUR DOKTRİNİNİN ŞARTLARI VE SINIRLARI},
journal = {Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {16},
number = {1},
pages = {147--181},
doi = {10.54704/akdhfd.1930126}
}
EUVIMED