TÜRK HUKUKUNDA YASAMA DOKUNULMAZLIĞININ KAPSAM VE SINIRLARI
İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi · 29.06.2026 · 17 (1) · 141-161
DOI: 10.21492/inuhfd.1812682 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Emin Hüseyinoğlu und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 41 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Yasama dokunulmazlığı, temsili demokrasilerde iktidara karşı halkın temsilcilerine güvence ve teminat niteliğinde bir koruma mekanizması sağlamaktadır. Bu sayede milletvekilleri fiilen Meclis çalışmalarına katılabilmekte ve haksız suçlamalara karşı korunmuş olmaktadırlar. Diğer modern hukuk düzenlerinde olduğu gibi Türkiye Cumhuriyeti Anayasası da yasama dokunulmazlığına yer vermiştir. Buna göre, seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili, Meclisin kararı olmadıkça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargılanamaz. Tutma yasağı, gözaltına alma, gözlem altına alınma, disiplin hapsine alma, yakalama ve zorla getirme tedbirlerini kapsamaktadır. Milletvekilinin Meclise girerek yasama faaliyetlerine katılabilmesini sağladığı için tutma yasağı, yasama dokunulmazlığının amacına uygundur. Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerini tutuklamaya karşı da korumaktadır. Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerini sorguya çekilme ve ceza yargılamalarına karşı da korur. Sorguya çekme yasağı, milletvekilinin kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme tarafından şüpheli veya sanık sıfatıyla dinlenemeyeceğini ifade eder. Sorguya çekilme ve yargılama yasağı, yasama dokunulmazlığının amacına uygun değildir. Çünkü bunlar, milletvekilinin Meclise girerek yasama faaliyetlerine katılmasına engel teşkil etmez. Tutma ve tutuklama tedbirlerine başvurulmaksızın, milletvekiline savunmasını yazılı veya sözlü olarak yapma tercihi tanınarak yargılanabilmesini mümkün kılacak bir anayasa değişikliği yapılması, hukuk devleti ilkesi açısından isabetli olacaktır. Uygulamada Meclis tarafından yasama dokunulmazlığının genelde kaldırılmadığı da göz önünde bulundurulduğunda, suçtan zarar görenin hak arama özgürlüğünü sağlamak açısından da böyle bir değişikliğe ihtiyaç bulunmaktadır.
Zitieren
APA
Hüseyinoğlu, E., & Tekin, İ. (2026). TÜRK HUKUKUNDA YASAMA DOKUNULMAZLIĞININ KAPSAM VE SINIRLARI. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 17(1), 141-161. https://doi.org/10.21492/inuhfd.1812682
Vancouver
Hüseyinoğlu E, Tekin İ. TÜRK HUKUKUNDA YASAMA DOKUNULMAZLIĞININ KAPSAM VE SINIRLARI. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2026;17(1):141-161. doi:10.21492/inuhfd.1812682
BibTeX
@article{Hseyinolu2026,
author = {Hüseyinoğlu, Emin and Tekin, İrem},
title = {TÜRK HUKUKUNDA YASAMA DOKUNULMAZLIĞININ KAPSAM VE SINIRLARI},
journal = {İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {17},
number = {1},
pages = {141--161},
doi = {10.21492/inuhfd.1812682}
}
EUVIMED