EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

YENİ ÖZCÜLÜK BİZE NE SAĞLAR? KRİPKE-PUTNAM ÖZCÜLÜĞÜNE DAİR BİR DEĞERLENDİRME

Kevser Karaca Çalık

FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi · 11.05.2026 · (43) · 307-325

DOI: 10.53844/flsf.1837001 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 11.05.2026. Verfasst von Kevser Karaca Çalık. Die Arbeit nennt 17 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Varlıkların ne olduklarını belirleyen, sahip olmaları zorunlu, içsel ve değişmez birtakım özellikleri olduğu görüşü olan özcülük olarak ifade edilir. Özcülük ve ona yaslanan bilimsel anlayış bir taraftan mekanik fiziğin gelişimi, diğer taraftan Darwin’ci evrim kuramı ile büyük ölçüde terk edilmiştir. 1970’li yıllara gelindiğinde ise özellikle Saul Kripke ve Hilary Putnam’ın modal mantık ve semantikten hareket eden çalışmaları ile özcülük yeniden gündeme gelmiş, onların fikirlerinden hareketle yeni özcü çalışmalar yapılmaya başlanmıştır. Kripke’nin nedensel gönderim kuramı özel adların gönderiminin katı göstericiler ile her mümkün dünyada sabitlendiğini söyleyerek zorunlu a posteriori önermeler olduğunu iddia eder. Bu fikrin birtakım cins adlara da genişletilebileceğini savunan Kripke bu yolla kuramsal özdeşlik ifadelerinin de olumsal değil zorunlu olduğunu savunur. Kripke ve Putnam’ın argümanlarının esası özdeşliğin zorunluluğu olarak ifade edilen bir modal mantık yasasına dayanır ki bu yasa, eğer doğru bir özdeşlik ifadesi kurulmuş ise bunun zorunlu olduğunu söyler. Bu bakımdan yeni özcülük özün tesisi ile ilgili bir şey söylememekte salt biçimsel bir mahiyet taşımaktadır. Bu salt biçimsel özcülük gözlemlenebilir nitelikler ile özün nasıl ilişkilendiğini açıklamakta yetersiz kalmaktadır. Bununla birlikte yeni özcülük bilimsel faaliyetin hedefine deneyimle keşfedilebilecek zorunlu bir öz fikrini koyarak bilimsel faaliyetin sürdürülmesi için bir odak belirlemiş olmaktadır. Bu bakımdan denilebilir ki yeni özcülük Kant’ın akıl idelerine yüklemiş olduğu muhayyel odak -focus imaginarius- işlevini üstlenecek bir öz anlayışını mümkün dünyalar semantiğinden hareketle dil düzeyinde yeniden tesis etmeye çalışmaktadır.

Zitieren

APA

Çalık, K. K. (2026). YENİ ÖZCÜLÜK BİZE NE SAĞLAR? KRİPKE-PUTNAM ÖZCÜLÜĞÜNE DAİR BİR DEĞERLENDİRME. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, 307-325. https://doi.org/10.53844/flsf.1837001

Vancouver

Çalık KK. YENİ ÖZCÜLÜK BİZE NE SAĞLAR? KRİPKE-PUTNAM ÖZCÜLÜĞÜNE DAİR BİR DEĞERLENDİRME. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi. 2026:307-325. doi:10.53844/flsf.1837001

BibTeX
@article{alk2026,
  author = {Çalık, Kevser Karaca},
  title = {YENİ ÖZCÜLÜK BİZE NE SAĞLAR? KRİPKE-PUTNAM ÖZCÜLÜĞÜNE DAİR BİR DEĞERLENDİRME},
  journal = {FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi},
  year = {2026},
  number = {43},
  pages = {307--325},
  doi = {10.53844/flsf.1837001}
}
Kostenlos starten →