İSLAM DÜŞÜNCESİNİN ŞEKİLLENMESİNDE ERKEN DÖNEM ÇEVİRİ HAREKETLERİ VE İBNÜ’L-MUKAFFA’NIN ROLÜ
FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi · 11.05.2026 · (43) · 89-111
DOI: 10.53844/flsf.1829422 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 11.05.2026. Verfasst von Büşra Bilgin. Die Arbeit nennt 43 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, 7. yüzyılın ortalarında İslam dünyasında başlayan çeviri hareketlerini, yalnızca metin aktarımı olarak değil, farklı düşünce gelenekleri arasında gerçekleşen yapısal ve felsefî bir dönüşüm olarak ele almaktadır. Özellikle İran ve İskenderiye merkezli entelektüel havzalar üzerinden yürütülen bu faaliyetler, İslam felsefesinin erken dönem oluşumunda belirleyici bir rol oynamıştır. Sâsânî siyaset düşüncesi ve Pers etik mirasını İslamî bağlamda yeniden yorumlayan İbnü’l-Mukaffa, bu sürecin en önemli figürlerinden biridir. Makale, Arapların İran’ı fethinin tam anlamıyla bir kültürel silinmeye yol açmadığını vurgulamaktadır. Aksine, İbnü’l-Mukaffaʿ gibi yeni Müslüman olmuş İranlı entelektüeller, önceki entelektüel miraslarını İslam geleneğine entegre etmişlerdir. Böylece Zerdüştlük, Maniheizm ve Pers siyasi ideolojisinin unsurları, İslam ahlak ve siyaset düşüncesini dolaylı biçimde etkilemiştir. İbnü’l-Mukaffa’nın Kelîle ve Dimne ve Risâletü’s-Sahâbe gibi eserleri, sadece kültürel aktarım değil, aynı zamanda İslam siyaset felsefesinin kavramsal temellerini kurma çabası olarak değerlendirilmektedir. Aynı zamanda Yeni Platonculuk gibi Helenistik öğretilerin İslam düşüncesine geçişi, Beytü’l-Hikme gibi kurumlarla sistematikleştirilmiş; çeviri, burada felsefî yeniden inşanın aracına dönüşmüştür. Makale, bu çevirilerin ideolojik yönüne de dikkat çekerek, Zerdüşt ve Sâsânî mirasının İslam dünyasında felsefî meşruiyet kazandığını savunmaktadır. İbnü’l-Mukaffa örneği üzerinden, çevirinin bir bilgi aktarımı değil, aynı zamanda entelektüel ve kavramsal bir müzakere olduğu ortaya konmaktadır.
Zitieren
APA
Bilgin, B. (2026). İSLAM DÜŞÜNCESİNİN ŞEKİLLENMESİNDE ERKEN DÖNEM ÇEVİRİ HAREKETLERİ VE İBNÜ’L-MUKAFFA’NIN ROLÜ. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, 89-111. https://doi.org/10.53844/flsf.1829422
Vancouver
Bilgin B. İSLAM DÜŞÜNCESİNİN ŞEKİLLENMESİNDE ERKEN DÖNEM ÇEVİRİ HAREKETLERİ VE İBNÜ’L-MUKAFFA’NIN ROLÜ. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi. 2026:89-111. doi:10.53844/flsf.1829422
BibTeX
@article{Bilgin2026,
author = {Bilgin, Büşra},
title = {İSLAM DÜŞÜNCESİNİN ŞEKİLLENMESİNDE ERKEN DÖNEM ÇEVİRİ HAREKETLERİ VE İBNÜ’L-MUKAFFA’NIN ROLÜ},
journal = {FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
number = {43},
pages = {89--111},
doi = {10.53844/flsf.1829422}
}
EUVIMED