Erken dönem uyumsuz şemalar ile büyüklenmeci ve kırılgan narsisizm arasındaki ilişkide üst bilişin aracı rolü
International Journal of Eurasia Social Sciences · 27.06.2026 · 17 (64) · 446-456
DOI: 10.70736/ijoess.2343 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift International Journal of Eurasia Social Sciences, online erschienen am 27.06.2026. Verfasst von İlkem İnce und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 33 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Bu araştırmanın amacı, erken dönem uyumsuz şemaların narsisizmin alt tipleri (büyüklenmeci ve kırılgan narsisizm) üzerindeki etkisinde üst bilişsel inançların aracı rolünü incelemektir. Çalışma 18–50 yaş aralığında 189 katılımcı ile yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak Young Şema Ölçeği Kısa Form-3, Üstbilişler Ölçeği-30 ve Beş Faktör Narsisizm Ölçeği kullanılmıştır. Veriler Pearson korelasyon, çoklu regresyon ve aracılık analizi ile incelenmiştir. Bulgular, erken dönem uyumsuz şemalar ile üst bilişsel inançlar arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir. Üst bilişsel inançlar kırılgan narsisizm ile anlamlı biçimde ilişkiliyken, büyüklenmeci narsisizm ile anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Regresyon analizleri, zedelenmiş otonomi ve yüksek standartlar şema alanlarının kırılgan narsisizmi; zedelenmiş sınırlar alanının ise büyüklenmeci narsisizmi anlamlı biçimde yordadığını ortaya koymaktadır. Aracılık analizleri, üst bilişsel inançların şema alanları ile kırılgan narsisizm arasındaki ilişkide kısmi aracı rol oynadığını göstermektedir. Bu çalışma, narsisizmin yalnızca kişilik özellikleri bağlamında değil, bilişsel ve üstbilişsel süreçler çerçevesinde de ele alınmasının önemini ortaya koyması açısından dikkat çekmektedir. Özellikle kırılgan narsisizmin erken dönem uyumsuz şemalar ve işlevsiz üst bilişsel inançlarla ilişkili bulunması, narsisistik yapılanmanın altında yatan bilişsel mekanizmaların anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Ayrıca üst bilişsel inançların aracı rolünün gösterilmesi, psikopatolojinin sürdürülmesinde üstbilişsel süreçlerin etkisini desteklemekte ve klinik müdahalelerde yalnızca şemalara değil, bireyin düşünce süreçlerine ilişkin inançlarına da odaklanılması gerektiğine işaret etmektedir. Bu yönüyle çalışma, şema terapi ve üst bilişsel terapi yaklaşımlarının birlikte değerlendirilmesine kuramsal bir zemin sunması bakımından önem taşımaktadır.
Zitieren
APA
İnce, İ., & Narter, M. (2026). Erken dönem uyumsuz şemalar ile büyüklenmeci ve kırılgan narsisizm arasındaki ilişkide üst bilişin aracı rolü. International Journal of Eurasia Social Sciences, 17(64), 446-456. https://doi.org/10.70736/ijoess.2343
Vancouver
İnce İ, Narter M. Erken dönem uyumsuz şemalar ile büyüklenmeci ve kırılgan narsisizm arasındaki ilişkide üst bilişin aracı rolü. International Journal of Eurasia Social Sciences. 2026;17(64):446-456. doi:10.70736/ijoess.2343
BibTeX
@article{nce2026,
author = {İnce, İlkem and Narter, Meltem},
title = {Erken dönem uyumsuz şemalar ile büyüklenmeci ve kırılgan narsisizm arasındaki ilişkide üst bilişin aracı rolü},
journal = {International Journal of Eurasia Social Sciences},
year = {2026},
volume = {17},
number = {64},
pages = {446--456},
doi = {10.70736/ijoess.2343}
}
EUVIMED