EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Belgrad'ın Fethi İçin Yazılan Tarih Manzumeleri

Hasan Kaya

Ankara Anadolu ve Rumeli Araştırmaları Dergisi · 30.07.2026 · 7 (1) · 91-117

DOI: 10.53838/ankarad.1872873 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Ankara Anadolu ve Rumeli Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 30.07.2026. Verfasst von Hasan Kaya. Die Arbeit nennt 1 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Arap kökenli harflerin sayısal değerleri ile önemli görülen bir hadisenin yılını göstermek için bir cümle, mısra ya da beyit söylemeye tarih düşürme denir. Klasik Türk edebiyatında tarih düşürme XIV. yüzyıldan itibaren gelişmeye başlamış ve özellikle XVIII. yüzyılda en verimli dönemine ulaşmıştır. İlk kez 1521 yılında Kanuni Sultan Süleyman (1520-1566) döneminde fethedilen Belgrad, 1683 yılında Viyana bozgunu olarak adlandırılan II. Viyana kuşatmasında elden çıkmış (1688) ve 1690 yılında Osmanlılar tarafından geri alınmıştır. 1718 yılında imzalanan Pasarofça Antlaşmasıyla Avusturyalılara bırakılan Belgrad, 1739 Belgrad Antlaşmasıyla Osmanlılara teslim edilmiştir. Belgrad 1813 yılında da Sırp isyancılardan alınmıştır. Klasik Türk edebiyatında Kanuni Sultan Süleyman döneminde 1521 yılındaki ilk fetih, Sultan II. Ahmed (1691-1695) dönemindeki ikinci fetih, Sultan I. Mahmud (1730-1754) döneminde 1739 yılındaki üçüncü fetih ve Sultan II. Mahmud (1808-1839) dönemindeki dördüncü fetih için çok sayıda tarih manzumesi kaleme alınmıştır. Tespitlerimize göre 1521 fethi için 3, 1690 fethi için 3, 1739 fethi için 15 ve 1813 fethi için 3 tarih manzumesi kaleme alınmıştır. Sayısal olarak 1739 yılındaki fethe daha çok tarih manzumesi yazıldığı görülmektedir. 1739 yılındaki fethe daha çok tarih manzumesi yazılması tarih düşürmenin gelişimiyle ilgilidir. Tespit ettiğimiz 24 tarih manzumesinde çeşitli tarih düşürme yöntemleri kullanılmıştır. Tek beyitlik manzumelerden 44 beyitlik şiirlere kadar farklı nazım şekilleri ile yazılan bu metinler tarihe ışık tutar mahiyettedir. Bu çalışmada klasik Türk edebiyatında Belgrad’ın fethi için kaleme alınan manzumeler şekil ve muhteva bakımından incelenmiş, şiirlerle ilgili değerlendirmeler yapılmış ve yazılan bu manzumelerle Belgrad’ın Osmanlı tarihinde ne denli önemli olduğu ortaya konmuştur.

Zitieren

APA

Kaya, H. (2026). Belgrad'ın Fethi İçin Yazılan Tarih Manzumeleri. Ankara Anadolu ve Rumeli Araştırmaları Dergisi, 7(1), 91-117. https://doi.org/10.53838/ankarad.1872873

Vancouver

Kaya H. Belgrad'ın Fethi İçin Yazılan Tarih Manzumeleri. Ankara Anadolu ve Rumeli Araştırmaları Dergisi. 2026;7(1):91-117. doi:10.53838/ankarad.1872873

BibTeX
@article{Kaya2026,
  author = {Kaya, Hasan},
  title = {Belgrad'ın Fethi İçin Yazılan Tarih Manzumeleri},
  journal = {Ankara Anadolu ve Rumeli Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {7},
  number = {1},
  pages = {91--117},
  doi = {10.53838/ankarad.1872873}
}
Kostenlos starten →