EUVIMEDObjevte EUVIMED
Crossref

Kripto Varlıkların İktisadi Mahiyeti: Sermaye Piyasası Hukuku, Howey Testi ve İslam İktisadı Çerçevesinde Mukayeseli Bir İnceleme

Abdullah Muhammet Pospor, Soner Duman

Kocatepe İslami İlimler Dergisi · 2026-06-20 · 9 (Özel Sayı) · 183-201

DOI: 10.52637/kiid.1854653 ↗

At a glance

Journal article in Kocatepe İslami İlimler Dergisi, published online on 2026-06-20. Written by Abdullah Muhammet Pospor and 1 co-authors. 74 references.

AbstraktBibliografické údajeCiteRelated studies

Abstract (original language)

Bu çalışma, ülkemizde ve uluslararası sahada para ve menkul kıymet otoriteleri tarafından önerilen kripto varlık regülasyonlarını, bu tür varlıklar ile menkul kıymetler arasındaki benzer ve farklı yönleri ve İslam iktisadında Bitcoin (BTC) ve Ethereum’un (ETH) nasıl sınıflandırılacağını konu edinmektedir. Menkul kıymetler düzenlemesini ve İslam iktisadındaki para teorisini tek disiplinde ele alan mevcut literatürün aksine, bu çalışma, kripto varlıkların hem menkul kıymetler hukuku kriterleriyle hem de klasik iktisat ve İslam iktisadında tanımlanan paranın işlevsel gereksinimleriyle uyumlu olup olmadığını karşılaştırmalı bir hukuk-iktisat analiziyle tartışmaktadır. BTC ve ETH; süreç içinde gelişen teknik protokolleri, hizmet sundukları finansal alanlar ve öznesi oldukları finansal teknolojideki gelişmeler sebebiyle konvansiyonel finans-yatırım araçlarından ayrışmakta ve köklü iktisat normlarıyla uyuşmamaktadır. Araştırma, yatırım sözleşmesine konu olan menkul kıymet kriterlerini, SPKn’deki varlık sınıflandırmasını, Howey Testi unsurlarını ve İslam iktisadında kripto varlıkların menkul kıymet yatırım ortaklığı ile dirhem-dinar-fels karşısındaki konumunu analiz etmektedir. Nitel araştırma yöntemleri kullanılarak yapılan bu çalışma; kripto varlık türlerinin regülasyonu, İslam iktisadında menkul kıymet uyumluluğu ve parasal fonksiyonlar ile ilgili karmaşık konuları karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Teorik bulgular, BTC ve diğer coin–token türlerinin aynı kategori altında değerlendirilemeyeceğini; BTC’nin ihraççı otoritesi olmayan, karşı yükümlülük riski taşımayan, biçimsel yapısı itibarı ile mali sorumluluğu sonlandırabilen, protokol seviyesinde içsel getiri üretmeyen bir finansal değeri temsil ettiğini, ayrıca ana mimarisi nedeniyle klasik menkul kıymet normlarına uymadığını ve kullanımının parasal fayda fonksiyonu (MIU) yaklaşımında ifade edilen türden bir fayda sunduğunu göstermektedir. Pratik bulgular ise BTC’nin arzı kısıtlı bir varlık olarak piyasalarda spekülatif yatırım ve değer saklama aracı olarak konumlandığını, bir sözleşmede veya borç-alacak ilişkisinde özne olarak kabul edilmese de piyasa aktörlerince teminat olarak kabul edilebileceğini ortaya koymaktadır. Araştırmada bir varlık veya ticari faaliyetin menkul kıymet niteliği taşıyıp taşımadığına yönelik temel ölçüt olarak kabul edilen yatırım sözleşmesi unsurları kripto varlıklar açısından tartışılmış, aynı çerçevede İslam iktisadı açısından yatırım ortaklığı ve menkul kıymet kriterleri ve itibarî para fonksiyonları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada kripto ekosisteminde geliştirilen finansal araçların, İslam iktisadı çerçevesinde menkul kıymet ve itibarî para ile doğrudan benzeşmediği tespit edilmiş, regülasyon baskısıyla konvansiyonel teamüllere uyum yönünde bir eğilim oluştuğu gözlemlenmiştir. Çalışma BTC’nin yeni nesil dijital varlık olarak tanımlanması gerektiği sonucuna varmıştır.

Cite

APA

Pospor, A. M., & Duman, S. (2026). Kripto Varlıkların İktisadi Mahiyeti: Sermaye Piyasası Hukuku, Howey Testi ve İslam İktisadı Çerçevesinde Mukayeseli Bir İnceleme. Kocatepe İslami İlimler Dergisi, 9(Özel Sayı), 183-201. https://doi.org/10.52637/kiid.1854653

Vancouver

Pospor AM, Duman S. Kripto Varlıkların İktisadi Mahiyeti: Sermaye Piyasası Hukuku, Howey Testi ve İslam İktisadı Çerçevesinde Mukayeseli Bir İnceleme. Kocatepe İslami İlimler Dergisi. 2026;9(Özel Sayı):183-201. doi:10.52637/kiid.1854653

BibTeX
@article{Pospor2026,
  author = {Pospor, Abdullah Muhammet and Duman, Soner},
  title = {Kripto Varlıkların İktisadi Mahiyeti: Sermaye Piyasası Hukuku, Howey Testi ve İslam İktisadı Çerçevesinde Mukayeseli Bir İnceleme},
  journal = {Kocatepe İslami İlimler Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {9},
  number = {Özel Sayı},
  pages = {183--201},
  doi = {10.52637/kiid.1854653}
}
Start for free →