EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

BERTopic ile Diyanet Hutbelerinin Ana Temalarının ve Zaman İçindeki Değişiminin Belirlenmesi: Dijital Çağ Perspektifi

Mehmet Fatih Yalçın, Hüseyin Parmaksız

Kocatepe İslami İlimler Dergisi · 20.06.2026 · 9 (Özel Sayı) · 77-95

DOI: 10.52637/kiid.1854388 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Kocatepe İslami İlimler Dergisi, online erschienen am 20.06.2026. Verfasst von Mehmet Fatih Yalçın und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 28 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Her hafta Cuma namazının icrası sırasında hutbe irat edilir. Hutbenin işlevsel yapısı, ana hatlarıyla üç temel bileşen arasındaki dinamik etkileşime dayanmaktadır. Bu bileşenleri hutbenin icra edeni, dinleyici kitlesi ve içeriği olarak belirlemek mümkündür. Bu bağlamda, elinizdeki çalışma, söz konusu üç temel bileşenden biri olan içerik unsuru üzerine odaklanmaktadır. Hutbe metinleri, bu analizin doğrudan konusu ve temel veri kaynağını teşkil etmektedir. Bununla birlikte metinlerin yapısal formatı, ele aldığı konuların niteliği ve toplumsal alaka düzeyi gibi hususlar kapsam dışı tutulmuştur. Türkiye Cumhuriyeti Diyanet İşleri Başkanlığı’na ait bu Cuma hutbelerinin içeriği ağırlıklı olarak dinî ve ahlâkî konularda öğütler ve bilgilendirici dinî konuşmalar şeklindedir. Bunun yanı sıra hutbelerin, toplumsal gereksinimlere ve beklentilere uygun, güncel ve nitelikli içerikte olması esastır. Geniş halk kitlelerini ilgilendirmesi ve her hafta düzenli bir şekilde okunması dolayısıyla hutbeler, ilgi uyandırmaktadır. Buna istinaden çalışmada hutbelerdeki söylemin tematik dağılımının nicel yöntemlerle ele alınması amaçlanmaktadır. Çalışmada, büyük metin yığınlarını incelemek için kullanılan Metin Madenciliği ve Doğal Dil İşleme alanlarındaki en güncel teknikleri bir araya getiren sistematik bir metodoloji uygulanmıştır. Hutbe metinlerini sayısal temsil haline doğru bir şekilde dönüştürmek için, Türkçe gramerine ve kültürel bağlama duyarlı olan “dbmdz/bert-base-turkish-cased” modeli kullanıldı. Bu model, bağlamsal ilişkileri bütünsel olarak değerlendirerek her hutbeyi ölçülebilir analiz için benzersiz bir anlamsal vektöre dönüştürür. HDBSCAN algoritması, önceden belirlenmiş bir küme sayısı olmadan tematik kümeleri tanımlamak için kullanıldı ve verilerin doğal yoğunluk dağılımlarına uyum sağladı. Çalışma, 01 Ocak 2021-28 Kasım 2025 tarihleri arasındaki 266 adet hutbe metnini kapsamaktadır. Verinin kaynağının resmî e-Devlet kanalı olması, çalışmanın güvenilirliğini ve doğrulanabilirliğini artırmaktadır. Hutbelerin 24 tematik kümede yoğunlaşan söyleminin, toplumsal ahlâkın muhafazası, dinî öğretilerin evrensel boyutu ve sosyal sorumluluklara rehberlik çabası olduğu görülmektedir.

Zitieren

APA

Yalçın, M. F., & Parmaksız, H. (2026). BERTopic ile Diyanet Hutbelerinin Ana Temalarının ve Zaman İçindeki Değişiminin Belirlenmesi: Dijital Çağ Perspektifi. Kocatepe İslami İlimler Dergisi, 9(Özel Sayı), 77-95. https://doi.org/10.52637/kiid.1854388

Vancouver

Yalçın MF, Parmaksız H. BERTopic ile Diyanet Hutbelerinin Ana Temalarının ve Zaman İçindeki Değişiminin Belirlenmesi: Dijital Çağ Perspektifi. Kocatepe İslami İlimler Dergisi. 2026;9(Özel Sayı):77-95. doi:10.52637/kiid.1854388

BibTeX
@article{Yaln2026,
  author = {Yalçın, Mehmet Fatih and Parmaksız, Hüseyin},
  title = {BERTopic ile Diyanet Hutbelerinin Ana Temalarının ve Zaman İçindeki Değişiminin Belirlenmesi: Dijital Çağ Perspektifi},
  journal = {Kocatepe İslami İlimler Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {9},
  number = {Özel Sayı},
  pages = {77--95},
  doi = {10.52637/kiid.1854388}
}
Kostenlos starten →