Ulaşılamama Hakkının İslam Hukuku Açısından Değerlendirilmesi
Kocatepe İslami İlimler Dergisi · 20.06.2026 · 9 (Özel Sayı) · 44-56
DOI: 10.52637/kiid.1853914 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Kocatepe İslami İlimler Dergisi, online erschienen am 20.06.2026. Verfasst von Eray Karagöz. Die Arbeit nennt 46 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Günümüzde bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı dönüşüm, çalışma hayatının mekânsal ve zamansal sınırlarını yeniden tanımlamış; geleneksel mesai kavramını "her an ulaşılabilirlik" kültürüne dönüştürerek iş ve özel yaşam dengesini çalışan aleyhine bozmuştur. Dijitalleşmenin getirdiği bu yapısal dönüşüm, çalışanları sürekli çevrimiçi olma baskısı altında bırakarak "dijital tükenmişlik" riskini artırmakta ve bu durum modern iş hukukunda "Ulaşılamama Hakkı" (Right to Disconnect) tartışmalarını beraberinde getirmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, Batı hukuk doktrininde yasal bir koruma mekanizması olarak geliştirilen ulaşılamama hakkının kavramsal çerçevesini incelemek ve bu hakkı İslâm hukuku (fıkıh) perspektifiyle yeniden değerlendirmektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve karşılaştırmalı hukuk analizi tekniği benimsenmiş; modern hukukun verileri ile İslâm hukukunun klasik kaynakları Makâsıdü’ş-Şerîa ekseninde sentezlenmiştir. Çalışma kapsamında elde edilen bulgulara göre; sürekli ulaşılabilirlik baskısının, İslâm borçlar hukukundaki "icâre akdi"nin zaman sınırlarını ihlal ettiği ve çalışanın "ecîr-i hâs" (süreli işçi) statüsüne aykırı olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca işverenin mesai dışı dijital müdahalesinin, fıkhî açıdan "tecessüs" (özel hayatın gizliliğini ihlal) ve "kul hakkı" kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda; İslâm hukukunun 'zarar vermeme' (la darara) ve 'bedenin emanet oluşu' ilkelerinin, modern ulaşılamama hakkını sadece hukuki yaptırımlarla değil, teolojik ve ahlaki bir 'emanet bilinciyle' de tahkim edebilecek bir potansiyel taşıdığı; dolayısıyla İslâm iş ahlakının dijital çağın sorunlarına karşı daha derinlikli ve vicdani bir koruma perspektifi sunabilecek ilkesel temellere sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Zitieren
APA
Karagöz, E. (2026). Ulaşılamama Hakkının İslam Hukuku Açısından Değerlendirilmesi. Kocatepe İslami İlimler Dergisi, 9(Özel Sayı), 44-56. https://doi.org/10.52637/kiid.1853914
Vancouver
Karagöz E. Ulaşılamama Hakkının İslam Hukuku Açısından Değerlendirilmesi. Kocatepe İslami İlimler Dergisi. 2026;9(Özel Sayı):44-56. doi:10.52637/kiid.1853914
BibTeX
@article{Karagz2026,
author = {Karagöz, Eray},
title = {Ulaşılamama Hakkının İslam Hukuku Açısından Değerlendirilmesi},
journal = {Kocatepe İslami İlimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {9},
number = {Özel Sayı},
pages = {44--56},
doi = {10.52637/kiid.1853914}
}
EUVIMED