EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Telif Türü Bağlamında Tenkit ve Tembih: Dârekutnî’nin el-İlel ve es-Sünen Eserleri Üzerine Mukayeseli Bir İnceleme

Büşra Çetin

Kocatepe İslami İlimler Dergisi · 15.06.2026 · 9 (1) · 93-109

DOI: 10.52637/kiid.1853630 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Kocatepe İslami İlimler Dergisi, online erschienen am 15.06.2026. Verfasst von Büşra Çetin. Die Arbeit nennt 36 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Muhaddislerin hadis tenkidine dair yöntemleri, telif ettikleri eserler üzerinden izlenebilmekle birlikte güncel literatürde bu durum çoğunlukla aynı müellifin tek bir eseriyle sınırlı kalmıştır. Oysa bir muhaddisin farklı telif türlerinde ortaya koyduğu değerlendirmeler hem müellifin telif amacı hem de dönemin ilmî ihtiyaç ve tartışmalarıyla doğrudan ilişkili olarak şekillenmekte, bu yönüyle tenkidin hangi odak noktaları ve düzeyler üzerinden işletildiğini göstermesi bakımından belirleyici bir imkân sunmaktadır. Bu makale, hicrî dördüncü asrın fıkıh mezheplerinin büyük ölçüde istikrar kazandığı bir ilmî zeminde telif faaliyetinde bulunan Dârekutnî’nin (ö. 385/995) hadis metinlerine yönelik değerlendirmelerini, el-ʿİlelü’l-vâride fi’l-ehâdîsi’n-nebeviyye ve es-Sünen adlı iki farklı telif türündeki eserleri üzerinden ele alarak tenkit yönteminin telif türüne bağlı olarak nasıl farklılaştığını incelemeyi amaçlamaktadır. Literatürde Dârekutnî’nin tenkit yöntemi genellikle el-ʿİlel’i ve Sahîhayn’a yönelttiği eleştiriler çerçevesinde ele alınmış, es-Sünen ise daha çok telif özellikleri ve muhtevası bakımından değerlendirilmiştir. Buna karşılık hadis tenkidinin ilel ve sünen gibi iki farklı telif türünde hangi odak noktalar, gerekçeler ve değerlendirme düzeyleri üzerinden görünür olduğu doğrudan bir araştırma problemi hâline gelmemiştir. Çalışma, bu boşluğu doldurmayı hedefleyerek her iki eseri mukayeseli biçimde okumakta ve Dârekutnî’nin metne yönelik değerlendirmelerini rivayetler üzerinden tartışmaya açmaktadır. Eserlerin geniş muhtevası sebebiyle araştırma örneklem esaslı yürütülmüş, es-Sünen’in “Kitâbü’t-Tahâre” bölümünde yer alan ve müellifin hadis metinleri hakkında değerlendirmede bulunduğu rivayetler tespit edilerek el-ʿİlel ile karşılaştırılmıştır. İnceleme sonucunda Dârekutnî’nin metin değerlendirmelerinde “tenkit” ve “tenbih” olmak üzere iki farklı düzey kullandığı, bu düzeylerin eserlerin telif amacıyla ilişkili biçimde farklı yoğunluklarda tercih edildiği görülmüştür. Ayrıca fıkhî ihtilâflar ve delillendirme süreçlerinin, özellikle sünen türündeki metin değerlendirmelerine yön tayin eden bir unsur olarak yansıdığı, telif türüne bağlı değerlendirme farklılıklarının ise hadis tenkidinin işleyişini anlamada etkili bir rol oynadığı düşünülmüştür.

Zitieren

APA

Çetin, B. (2026). Telif Türü Bağlamında Tenkit ve Tembih: Dârekutnî’nin el-İlel ve es-Sünen Eserleri Üzerine Mukayeseli Bir İnceleme. Kocatepe İslami İlimler Dergisi, 9(1), 93-109. https://doi.org/10.52637/kiid.1853630

Vancouver

Çetin B. Telif Türü Bağlamında Tenkit ve Tembih: Dârekutnî’nin el-İlel ve es-Sünen Eserleri Üzerine Mukayeseli Bir İnceleme. Kocatepe İslami İlimler Dergisi. 2026;9(1):93-109. doi:10.52637/kiid.1853630

BibTeX
@article{etin2026,
  author = {Çetin, Büşra},
  title = {Telif Türü Bağlamında Tenkit ve Tembih: Dârekutnî’nin el-İlel ve es-Sünen Eserleri Üzerine Mukayeseli Bir İnceleme},
  journal = {Kocatepe İslami İlimler Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {9},
  number = {1},
  pages = {93--109},
  doi = {10.52637/kiid.1853630}
}
Kostenlos starten →