EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Avrupa Fetva ve Araştırma Konseyi’nin Dört Mezhebin Mu‘temed Görüşlerine Aykırı Olarak Vermiş Olduğu Hayız ve Nifas Hâlindeki Kadınların Mescide Girmesi Meselesi

Ömer Aslan

Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi · 04.06.2026 · 17 · 1-18

DOI: 10.51605/mesned.1909360 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 04.06.2026. Verfasst von Ömer Aslan. Die Arbeit nennt 37 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, Avrupa Fetva ve Araştırma Konseyi’nin (European Council for Fatwa and Research – ECFR) bazı fıkhî meselelerde dört mezhebin (Hanefî, Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî) kabul edilmiş (mu‘temed) görüşlerine aykırı olan fetvalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Günümüzde özellikle Avrupa’da yaşayan Müslüman azınlıkların karşı karşıya kaldıkları yeni sosyal, kültürel ve hukukî şartlar, klasik fıkıh literatüründe doğrudan ele alınmamış pek çok meselenin yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmıştır. Bu bağlamda ECFR, Avrupa’da yaşayan Müslümanların dinî hayatlarını kolaylaştırmayı ve karşılaştıkları pratik sorunlara çözüm üretmeyi amaçlayan fetvalar yayımlamaktadır. Bununla birlikte söz konusu fetvaların bir kısmının klasik mezheplerin yerleşik görüşlerinden farklı hükümler içerdiği görülmektedir. Bu durum hem çağdaş fıkıh çalışmaları hem de mezhep geleneği açısından önemli bir tartışma alanı oluşturmaktadır. Araştırmada, hayız ve nifas hâlindeki kadınların mescide girmesi meselesi örnek olarak ele alınmıştır. Bu mesele klasik fıkıh literatüründe ayrıntılı biçimde tartışılmış olmakla birlikte, günümüz şartlarında özellikle eğitim faaliyetleri, dinî programlar ve çeşitli sosyal etkinlikler bağlamında yeniden gündeme gelmiştir. Çalışmada betimleyici ve tümevarımsal yöntem benimsenmiş; klasik fıkıh literatürü ile çağdaş fetvalar sistematik biçimde incelenerek ilgili görüşler tespit edilmiş ve mukayeseli olarak değerlendirilmiştir. Bu çerçevede öncelikle dört mezhebin konuya ilişkin mu‘temed görüşleri ve bu görüşlerin dayandığı Kur’ân, hadis ve kıyas gibi delilleri ortaya konmuş; ardından Avrupa Fetva ve Araştırma Konseyi’nin aynı meseleye dair fetvası ayrıntılı biçimde analiz edilmiştir. Araştırmanın bir sonraki aşamasında tarafların ileri sürdüğü deliller, fıkıh usûlü ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme yapılırken özellikle delillerin sıhhati, delalet biçimleri, illet tespiti ve kıyas yönteminin kullanımı gibi usûlî unsurlar dikkate alınmıştır. Yapılan analiz sonucunda söz konusu ihtilafın büyük ölçüde delillerin varlığından ziyade, bu delillerin nasıl yorumlandığı, hangi bağlamda ele alındığı ve hangi usûl ilkeleri doğrultusunda değerlendirildiği ile yakından ilişkili olduğu görülmüştür. Nitekim klasik mezhepler çoğunlukla hayız ve nifas hâlindeki kadınların mescidde kalmasını caiz görmezken, bazı çağdaş yaklaşımlar belirli şartlar altında buna izin verilebileceğini ileri sürmektedir. Araştırma sonucunda Avrupa Fetva ve Araştırma Konseyi’nin bu meselede dört mezhebin yerleşik görüşlerinden farklı hüküm benimsediği tespit edilmiştir. Bu tercihte özellikle Müslüman azınlıkların içinde bulunduğu sosyal şartlar, eğitim ve dinî bilinçlenme ihtiyacı, maslahat ilkesi ve çağdaş toplum yapısının ortaya çıkardığı yeni ihtiyaçların etkili olduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte söz konusu fetvaların klasik fıkıh mirasıyla olan ilişkisi ve usûl ilkeleri açısından dayanaklarının dikkatli biçimde incelenmesi gerektiği ortaya konmuştur. Sonuç olarak çalışma, çağdaş fetva kurumlarının modern şartlara cevap üretme çabasının anlaşılabilir olduğunu; ancak bu süreçte klasik fıkıh birikimi ve mezhep geleneğiyle kurulan ilişkinin sağlam bir ilmî zemine dayanmasının büyük önem taşıdığını göstermektedir. Bu nedenle Avrupa Fetva ve Araştırma Konseyi’nin söz konusu fetvasının hem klasik fıkıh literatürü hem de fıkıh usûlü ilkeleri ışığında eleştirel ve analitik bir yaklaşımla değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Buna ek olarak araştırma, modern dönemde fetva kurumlarının karşı karşıya kaldığı metodolojik sorunlara da dikkat çekmektedir. Özellikle Müslüman azınlıkların yaşadığı toplumlarda ortaya çıkan yeni meseleler, klasik fıkıh metinlerinde yer alan hükümler ile güncel ihtiyaçlar arasında dengeli bir ilişki kurulmasını zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle çağdaş fetva çalışmalarında hem mezheplerin ilmî birikiminden istifade edilmesi hem de değişen toplumsal şartların dikkatle analiz edilmesi gerekmektedir. Böyle bir yaklaşım hem fıkhî sürekliliğin korunmasına hem de Müslüman toplulukların dinî hayatlarını daha sağlıklı ve dengeli bir şekilde sürdürebilmelerine katkı sağlayacaktır. Bu çerçevede çalışma, çağdaş fetva faaliyetlerinin yalnızca pratik ihtiyaçlara cevap üretmekle sınırlı olmadığını, aynı zamanda fıkhın metodolojik temelleriyle de yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Dolayısıyla günümüzde verilen fetvaların hem klasik mezhep birikimi hem de fıkıh usûlü prensipleri dikkate alınarak dengeli, tutarlı ve ilmî bir çerçevede değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.

Zitieren

APA

Aslan, Ö. (2026). Avrupa Fetva ve Araştırma Konseyi’nin Dört Mezhebin Mu‘temed Görüşlerine Aykırı Olarak Vermiş Olduğu Hayız ve Nifas Hâlindeki Kadınların Mescide Girmesi Meselesi. Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi, 17, 1-18. https://doi.org/10.51605/mesned.1909360

Vancouver

Aslan Ö. Avrupa Fetva ve Araştırma Konseyi’nin Dört Mezhebin Mu‘temed Görüşlerine Aykırı Olarak Vermiş Olduğu Hayız ve Nifas Hâlindeki Kadınların Mescide Girmesi Meselesi. Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi. 2026;17:1-18. doi:10.51605/mesned.1909360

BibTeX
@article{Aslan2026,
  author = {Aslan, Ömer},
  title = {Avrupa Fetva ve Araştırma Konseyi’nin Dört Mezhebin Mu‘temed Görüşlerine Aykırı Olarak Vermiş Olduğu Hayız ve Nifas Hâlindeki Kadınların Mescide Girmesi Meselesi},
  journal = {Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {17},
  pages = {1--18},
  doi = {10.51605/mesned.1909360}
}
Kostenlos starten →