EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

İslam Öncesi Dönemde Arap Yarımadasında Kutsal Mekânların Tarihsel Gelişimi ve Mâbed Türleri

Emre İlbars

Tokat İlmiyat Dergisi · 30.06.2026 · 14 (1) · 241-256

DOI: 10.51450/ilmiyat.1868864 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Tokat İlmiyat Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Emre İlbars. Die Arbeit nennt 40 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Kutsal mekân kavramı, insanlık tarihinin en erken dinî tecrübeleriyle yakından ilişkilidir. İnsan, inandığı ilahıyla irtibat kurabilmek amacıyla bazı mekânları diğerlerinden ayırmış, bu alanlara kutsiyet atfetmiş ve ibadetlerini burada gerçekleştirmiştir. Bu bağlamda mâbed, ibadet maksadıyla tahsis edilen mekânları ifade eden temel bir kavram olarak öne çıkmaktadır. Kur’ân-ı Kerîm’de ve İslam öncesi Cahiliye dönemi metinlerinde yer alan bazı ifadeler, mâbedin yalnızca mimari bir unsur olmadığını; inanç, gelenek ve sosyal hayatla iç içe geçmiş çok boyutlu bir yapı olduğunu ortaya koymaktadır. İslam öncesi Arap toplumunda kutsal mekân anlayışı, sosyo-ekonomik yapı ve yaşam tarzıyla doğrudan bağlantılıdır. Yerleşik hayat süren Ehl-i Meder ile göçebe veya yarı göçebe bir yaşam benimseyen Bedevîler arasında ibadet mekânlarının biçimi ve kullanımı bakımından belirgin farklılıklar bulunmaktadır. Göçün hayatın merkezinde yer aldığı Bedevî toplumlarda, ilahlar ve kutsal nesneler de taşınabilir nitelik kazanmış; bu durum kıl çadırlardan oluşan geçici ve hareketli mâbed anlayışını doğurmuştur. Bu yapı, putların sabit bir mekâna bağlanmasını zorlaştırmış; kutsal nesneler kimi zaman çadırlarda, kimi zaman belirli alanlarda veya bireylerin üzerinde taşınmıştır. Yerleşik Arap topluluklarında ise daha kalıcı ibadethaneler inşa edilmekle birlikte, çadır merkezli kutsal mekân geleneğinin etkisi devam etmiştir. Bu durum, göçebe ve yerleşik uygulamalar arasında kesin bir ayrım olmadığını göstermektedir. Dönemin dinî yapısı müşrik, Yahudi, Hristiyan ve sınırlı bölgelerde Mecusi ibadethanelerini içeren çok katmanlı bir görünüm arz etmektedir. Ayrıca ev içi ibadet alanları da Cahiliye dönemi dinî hayatının önemli unsurları arasındadır. Arkeolojik bulgular ve yazılı metinlerde geçen “Beyt” kavramı, kutsal mekân anlayışının Sami dilleri arasındaki ortaklığını yansıtmaktadır. Ancak verilerin sınırlılığı, dönemin dinî yapısının kesin biçimde tespitini güçleştirmektedir. Bu çalışma, mevcut kaynaklar ışığında İslam öncesi dönemde kutsal mekânların tarihsel gelişimini ve mâbed türlerini incelemeyi amaçlamaktadır.

Zitieren

APA

İlbars, E. (2026). İslam Öncesi Dönemde Arap Yarımadasında Kutsal Mekânların Tarihsel Gelişimi ve Mâbed Türleri. Tokat İlmiyat Dergisi, 14(1), 241-256. https://doi.org/10.51450/ilmiyat.1868864

Vancouver

İlbars E. İslam Öncesi Dönemde Arap Yarımadasında Kutsal Mekânların Tarihsel Gelişimi ve Mâbed Türleri. Tokat İlmiyat Dergisi. 2026;14(1):241-256. doi:10.51450/ilmiyat.1868864

BibTeX
@article{lbars2026,
  author = {İlbars, Emre},
  title = {İslam Öncesi Dönemde Arap Yarımadasında Kutsal Mekânların Tarihsel Gelişimi ve Mâbed Türleri},
  journal = {Tokat İlmiyat Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {14},
  number = {1},
  pages = {241--256},
  doi = {10.51450/ilmiyat.1868864}
}
Kostenlos starten →