Âtıf Efendi Koleksiyonundaki Tarih Eserlerinde Metin Dışı Unsurların İncelenmesi
Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi · 29.07.2026 · (90) · 349-376
DOI: 10.51290/dpusbe.1941858 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 29.07.2026. Verfasst von Hüseyin Sari und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 103 Literaturangaben. Gefördert von: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu.
Abstract (Originalsprache)
Defterdar Mustafa Âtıf Efendi tarafından 1742’de kurulan Âtıf Efendi Kütüphanesi’nde tarih, edebiyat, fıkıh, kelam, matematik, psikoloji, sosyoloji gibi sosyal, fen ve dini biimlere ait birçok yazma ve matbu eserler bulunmaktadır. Yazma ve nadir eserlerin çalışma kapsamında önemli bir alan da metin dışı unsurlardır. Son dönemde farklı çalışmalara konu olan metin dışı kayıt türleri önemli bilgileri içermekte, kitap kültürüne ve özellikle de biyografi çalışmalarına dolayısıyla tarih alanına dair farkı bilgileri ihtiva etmektedir. Bu çalışmada Âtıf Efendi koleksiyonundaki tarih konulu yazma eserlerde yer alan kitap dışı kayıtları (istinsah, temellük, müzakere, mütalaa vb.) incelemektedir. İki bölümden oluşan araştırmanın ilk kısmında demirbaş numaraları esas alınarak nüsha tanımlamaları ve parateks bilgileri sunulmuştur. Bu bölümde incelenen yazma eserlerin ilk sayfaları ve son sayfaları tek tek incelenerek nüshada yer alan kayıtlar belirlenmiştir. Farklı bilgi türlerini ihtiva eden metin dışı unsurlar içeriğine göre sınıflandırılarak incelenmiştir. İkinci bölümde ise dört alt başlıkta grafiklerle nicel veriler ortaya konulmuştur. Çalışma sonucunda müstensih profilleri, eser mâlikleri ağı, telif ve istinsah kronolojisi ile hangi eserlerin okunup tartışıldığı, kimler için nüsha yazdırıldığı gibi yazma kültürüne dair sosyal ve entelektüel veriler açığa çıkarılmıştır.
Förderung
- Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu
Zitieren
APA
Sari, H., & Adalıoğlu, H. H. (2026). Âtıf Efendi Koleksiyonundaki Tarih Eserlerinde Metin Dışı Unsurların İncelenmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 349-376. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1941858
Vancouver
Sari H, Adalıoğlu HH. Âtıf Efendi Koleksiyonundaki Tarih Eserlerinde Metin Dışı Unsurların İncelenmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026:349-376. doi:10.51290/dpusbe.1941858
BibTeX
@article{Sari2026,
author = {Sari, Hüseyin and Adalıoğlu, Hasan Hüseyin},
title = {Âtıf Efendi Koleksiyonundaki Tarih Eserlerinde Metin Dışı Unsurların İncelenmesi},
journal = {Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
number = {90},
pages = {349--376},
doi = {10.51290/dpusbe.1941858}
}
EUVIMED