GEMİKAYA RESİMLERİNDE PROTO-İLAHİ TASVİRLER VE DİNİ ANLAYIŞLAR
Amisos · 14.07.2026 · 11 (20) · 1-20
DOI: 10.48122/amisos.1869648 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Amisos, online erschienen am 14.07.2026. Verfasst von Elmar Bakhshaliyev. Die Arbeit nennt 3 Literaturangaben. Gefördert von: Yok.
Abstract (Originalsprache)
Gemikaya kaya resimleri üzerine yapılan güncel araştırmalar, antropomorfik, zoomorfik ve hibrid figürlerin gelişmiş çok tanrılı sistemlerin tanrılarını temsil etmediğini, bunların sembolik çağrışım ve mitopoetik düşünceyle karakterize edilen dini bilişin erken aşamasına ait olduğunu göstermektedir. Burada anlam, doktrin yerine imge, tekrar ve ilişki yoluyla üretilmektedir. Çalışmamızda, resimleri bağlamsal yorumlama çerçevesi uygulayarak açıklamaya çalışmaktayız. Daha sonraki teolojik modelleri tarih öncesi materyale yansıtılmamakla birlikte, kurumsal din de açıklayıcı şablon olarak kullanılmamıştır. Yorumlama, imge üretiminin kültürel, bilişsel ve çevresel koşullarına dayandırılmaktadır. Kaya resimleri, izole motifler veya dekoratif unsurlar yerine tutarlı görsel sistem olarak okunmaktadır. Gemikaya pektogrifleri, insanların doğal çevreleriyle sürekli etkileşiminden ortaya çıkan ortak kozmolojik algının görsel ifadesi olarak anlaşılmaktadır. Dünya görüşü doğa merkezli ve ilişkiseldir. İstikrarlı ilahi kimlikler yoktur. Figürler, animistik ufuk içinde proto-ilahi figürler olarak işlev gören biçimler olarak görünmektedir. Bu ufuk, doktrinsel sabitleme ve biçimsel inanç sistemlerinden önce gelir. Çalışmanın metodolojik temeli sistematik ikonografik analizdir. Biçimsel özelliklerin incelenmesinde vücut duruşu, mekansal düzenleme, kompozisyon ve figürler arası ilişkiler anlam kazanmaktadır. Bu yaklaşım, petroglifleri sembolik manzaranın birbirine bağımlı unsurları olarak ortaya koymaktadır. Araştırma sırasında kozmik düzen, doğurganlık, karşıtlık, dönüşüm ve döngüsel yenilenme gibi tekrarlayan tematik yapılar belirlenmiştir. Bunlar birlikte, statik kozmolojiden ziyade dinamik, süreç odaklı bir kozmolojiye işaret etmektedir. Çalışma, erken dönem dini düşünce ve tarih öncesi sembolizm üzerine yapılan tartışmalara katkıda bulunmaktadır. Dini gelişmenin doğrusal anlatıları, teleolojik ve evrimci modeller eleştirel şekilde sorgulanmaktadır. Bu zaman epistemolojik ihtiyat merkezi önem taşımaktadır. Araştırmada bağlamsal bütünlük temel analitik ilke olarak ele alınmaktadır. Bu yaklaşım arkeolojik verilerin tekil nesneler yerine üretildikleri, kullanıldıkları ve anlam kazandıkları bağlam içinde değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu çalışma, modern sınıflandırmanın sınırlarını ele alarak yorumlayıcı arkeolojiyi geliştirmek amaçı taşımaktadır.
Förderung
- Yok
Zitieren
APA
Bakhshaliyev, E. (2026). GEMİKAYA RESİMLERİNDE PROTO-İLAHİ TASVİRLER VE DİNİ ANLAYIŞLAR. Amisos, 11(20), 1-20. https://doi.org/10.48122/amisos.1869648
Vancouver
Bakhshaliyev E. GEMİKAYA RESİMLERİNDE PROTO-İLAHİ TASVİRLER VE DİNİ ANLAYIŞLAR. Amisos. 2026;11(20):1-20. doi:10.48122/amisos.1869648
BibTeX
@article{Bakhshaliyev2026,
author = {Bakhshaliyev, Elmar},
title = {GEMİKAYA RESİMLERİNDE PROTO-İLAHİ TASVİRLER VE DİNİ ANLAYIŞLAR},
journal = {Amisos},
year = {2026},
volume = {11},
number = {20},
pages = {1--20},
doi = {10.48122/amisos.1869648}
}
EUVIMED