Skolastik Metafiziğin Zirvesinde: Duns Scotus’un Teslis Yaklaşımı ve İlahi Töz Problemi
Ortaçağ Araştırmaları Dergisi · 26.06.2026 · 9 (1) · 211-225
DOI: 10.48120/oad.1856356 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 26.06.2026. Verfasst von Mustafa Bingöl. Die Arbeit nennt 45 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Hıristiyan Teslis doktrininin merkezî problemlerinden biri olan Tanrı’da birlik ve çokluk arasındaki ilişkinin, Orta çağ Fransisken düşünürü John Duns Scotus’un metafizik ve semantik yaklaşımı çerçevesinde nasıl temellendirildiğini incelemektedir. Hıristiyan düşünce tarihinde modalizm, Baba, Oğul ve Kutsal Ruh arasındaki ayrımları yalnızca görünüş düzeyine indirgerken, triteizm ilahi gerçekliği üç ayrı cevhere bölme eğilimi göstermiştir. Bu iki uç yaklaşımın ortaya çıkardığı teolojik ve metafizik sorunlar, Teslis öğretisinin anlaşılması açısından önemli tartışmalara yol açmıştır. Scotus, söz konusu yaklaşımlar arasında bir denge kurarak ilahi özün birliğini muhafaza etmeye çalışmış, aynı zamanda kişilere ilişkin ayrımları gerçek fakat özsel olmayan ilişkisel farklılıklar olarak açıklamıştır. Bu bağlamda çalışma, öncelikle Teslis doktrinine ilişkin tarihsel ve kavramsal arka planı ele almakta, ardından Scotus’un formel ayrım (distinctio formalis), ortak doğa (natura communis) ve bireyleşme (haecceitas) kavramlarını Teslis bağlamında değerlendirmektedir. Ayrıca Scotus’un dil ve anlam anlayışının, Teslis’e ilişkin teolojik önermelerin anlamlılığı, tutarlılığı ve kavramsal açıklığının sağlanmasındaki rolü incelenmektedir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmış; Scotus’un temel eserleri ile konuya ilişkin klasik ve çağdaş çalışmalar karşılaştırmalı bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Sonuç olarak Scotus’un metafizik ve semantik çerçevesinin, Tanrı’da birlik ve çokluk problemini açıklamada özgün bir yaklaşım sunduğu, Teslis doktrinine ilişkin tartışmalara sistematik bir katkı sağladığı ve çağdaş analitik teoloji ile felsefi teoloji alanlarında yürütülen tartışmalar açısından önemli kavramsal imkânlar barındırdığı ortaya konulmaktadır.
Zitieren
APA
Bingöl, M. (2026). Skolastik Metafiziğin Zirvesinde: Duns Scotus’un Teslis Yaklaşımı ve İlahi Töz Problemi. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 9(1), 211-225. https://doi.org/10.48120/oad.1856356
Vancouver
Bingöl M. Skolastik Metafiziğin Zirvesinde: Duns Scotus’un Teslis Yaklaşımı ve İlahi Töz Problemi. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi. 2026;9(1):211-225. doi:10.48120/oad.1856356
BibTeX
@article{Bingl2026,
author = {Bingöl, Mustafa},
title = {Skolastik Metafiziğin Zirvesinde: Duns Scotus’un Teslis Yaklaşımı ve İlahi Töz Problemi},
journal = {Ortaçağ Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {9},
number = {1},
pages = {211--225},
doi = {10.48120/oad.1856356}
}
EUVIMED