Tokta Han (1291-1312) Dönemi’nde Altın Orda Devleti’nin Dış Politikası
Ortaçağ Araştırmaları Dergisi · 26.06.2026 · 9 (1) · 92-109
DOI: 10.48120/oad.1855727 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 26.06.2026. Verfasst von Merve Sürücü. Die Arbeit nennt 58 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Altın Orda Devleti’nin Tokta Han (1291–1312) Dönemi’nde doğudaki dış politikasını, iç siyasette yaşanan güç mücadeleleriyle bağlantılı olarak incelemektedir. Tokta Han devri, uzun süren fetret yıllarının ardından devletin yeniden merkezî otoriteye yöneldiği bir geçiş evresi niteliği taşımaktadır. Bu sürecin en belirleyici unsuru, iktidar otoritesini fiilen paylaşan Emîr Nogay’ın bertaraf edilmesi (1300) ve bunun ardından Altın Orda’nın dış politikada daha bağımsız ve tutarlı bir çizgiye yönelmesidir. Tokta Han’ın Nogay’la giriştiği mücadele yalnızca bir iktidar çatışması olmayıp, devletin merkezî yapısının yeniden tesis edilmesine yönelik bilinçli bir siyasetin parçası olarak değerlendirilmelidir. Nogay’ın ortadan kaldırılmasından sonra Tokta Han, Altın Orda’nın geleneksel dış politika meselelerinden biri olan Azerbaycan sorununa yeniden yoğunlaşmıştır. İlhanlılar karşısında bu bölge üzerindeki tarihsel haklarını diplomatik yollarla gündeme getirmiş, ancak Memlüklerle ittifak kurma girişimleri dönemin değişen siyasi dengeleri sebebiyle sonuçsuz kalmıştır. Bu durum, Tokta Han’ın dış politikasının büyük ölçüde şartlara bağlı ve sınırlı bir hareket alanına sahip olduğunu göstermektedir. Tokta Han Dönemi’nde Büyük Hanlıkla ve Türkistan Moğollarıyla münasebetler kısıtlı ancak dengeli bir zeminde sürdürülmüştür. Tokta Han, Moğol dünyasında barış ve uzlaşmayı sağlayan bir siyaset izleyerek Büyük Hanlık ve Türkistan Moğolları nezdinde önemli kazanımlar elde etmiştir. Çin’de 1235’te Cuci Ulusu’na tahsis edilen mülklerin yeniden kullanılabilir hâle gelmesi, Tokta Han’ın çok taraflı diplomasi anlayışının somut bir yansımasıdır. Bu gelişmeler, Tokta Han döneminin Altın Orda Devleti için yalnızca bir toparlanma safhası değil, aynı zamanda Özbek Han (1313-1341) devrinin kurumsal ve siyasi zeminini hazırlayan kritik bir dönem olduğunu ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Sürücü, M. (2026). Tokta Han (1291-1312) Dönemi’nde Altın Orda Devleti’nin Dış Politikası. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 9(1), 92-109. https://doi.org/10.48120/oad.1855727
Vancouver
Sürücü M. Tokta Han (1291-1312) Dönemi’nde Altın Orda Devleti’nin Dış Politikası. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi. 2026;9(1):92-109. doi:10.48120/oad.1855727
BibTeX
@article{Src2026,
author = {Sürücü, Merve},
title = {Tokta Han (1291-1312) Dönemi’nde Altın Orda Devleti’nin Dış Politikası},
journal = {Ortaçağ Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {9},
number = {1},
pages = {92--109},
doi = {10.48120/oad.1855727}
}
EUVIMED