TÜRK DESTAN GELENEĞİNDE ALP KADIN TİPİ: DÂNİŞMEND GAZİ DESTANI’NDA EFRUMİYYE BANU
Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi · 30.06.2026 · 9 (2) · 424-437
DOI: 10.37999/udekad.1866320 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von İlker Avcıoğlu. Die Arbeit nennt 25 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Türk destanları, halk edebiyatı araştırmaları açısından kültürel hafızanın sürekliliğini yansıtan en önemli anlatı kaynakları arasında yer alır. Bu çalışma, Türk destan geleneğinde alp kadın tipinin epik anlatı içerisindeki konumunu Dânişmend Gazi Destanı örneği üzerinden ele almaktadır. Dânişmendnâme, Türklerin Anadolu’daki varlık mücadelesini yalnızca askerî fetih anlatılarıyla sınırlamayan, inanç, ahlak ve kahramanlık değerleri etrafında şekillenen çok katmanlı bir epik yapı sunmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden metin çözümlemesi esas alınmıştır. Destanda önemli bir yer tutan Efrumiyye Banu karakteri merkeze alınarak kadın kahramanın kültürel, toplumsal ve dinî boyutları incelenmiştir. Tematik çözümlemeler yapılarak Efrumiyye Banu’nun anlatı içindeki eylemleri, savaşçı kimliği, stratejik tutumu ve inançla kurduğu ilişki epik bağlam içerisinde değerlendirilmiştir. İnceleme sonucunda Efrumiyye Banu’nun erkek kahramanlarla eşit düzeyde konumlanan, anlatının ilerleyişini etkileyen ve yönlendiren etkin bir özne olduğu tespit edilmiştir. Rüya, dua, ilahi yardım ve şehadet gibi dinî motiflerin kadın kahramanın kaderini belirleyen unsurlar arasında yer aldığı görülmüştür. Efrumiyye Banu, Türk destan geleneğinde kadın kahramanın inanç ve kahramanlık ekseninde şekillenen güçlü bir alp kadın idealinin temsilcisi olduğu sonucuna varılmıştır.
Zitieren
APA
Avcıoğlu, İ. (2026). TÜRK DESTAN GELENEĞİNDE ALP KADIN TİPİ: DÂNİŞMEND GAZİ DESTANI’NDA EFRUMİYYE BANU. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 9(2), 424-437. https://doi.org/10.37999/udekad.1866320
Vancouver
Avcıoğlu İ. TÜRK DESTAN GELENEĞİNDE ALP KADIN TİPİ: DÂNİŞMEND GAZİ DESTANI’NDA EFRUMİYYE BANU. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2026;9(2):424-437. doi:10.37999/udekad.1866320
BibTeX
@article{Avcolu2026,
author = {Avcıoğlu, İlker},
title = {TÜRK DESTAN GELENEĞİNDE ALP KADIN TİPİ: DÂNİŞMEND GAZİ DESTANI’NDA EFRUMİYYE BANU},
journal = {Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {9},
number = {2},
pages = {424--437},
doi = {10.37999/udekad.1866320}
}
EUVIMED