EUVIMEDEUVIMED entdecken
Open Access · CC BY-NC 4.0

Yeniçeri Ağası Hasan Ağa’nın Serhâd Kalelerine Vakfettiği Kitaplar

Ayşenur Erdoğan

Belleten · 01.08.2026 · 90 (318) · 447-486

DOI: 10.37879/belleten.2026.447 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Belleten, online erschienen am 10.08.2026. Verfasst von Ayşenur Erdoğan. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC 4.0).

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Osmanlı devlet teşkilatı içerisinde hanedan üyeleri ve üst düzey devlet memurları hiçbir maddi karşılık beklemeden halkın tasarrufu için vakıflar kurmuşlardır. Bu vakıflar çoğunlukla cami, medrese, zaviye ve çeşme misali bina şeklindedir. Bazıları ise hayır işlemek için kitabı seçmiştir ki bunlardan biri de 1723-1730 yıllarında yeniçeri ağalığı vazifesinde bulunan Hasan Ağa’dır. Üstelik Yeniçeri Ocağı’nda yetişmiş olan Hasan Ağa, kitap vakfetmeye turnacıbaşı iken başlamıştır. Turnacıbaşı Hasan Ağa, vakıf kaydında beyan ettiği üzere ilme talip kişiler için bu kitapları Belgrad Kalesi’ndeki mescidine koymuştur. Bu kitapların her birine tek tek düşürdüğü kayıtta eserlerin kullanıldıktan sonra hâfız-ı kütübe teslim edilmesini, rehin olarak alınmaması, satılmaması, zimmete geçirilmemesi ve Belgrad’dan çıkarılmamasını şart koşmuştur. Belgrad Kalesi işgal edildiğinde ise kitapları kaderine terk etmemiştir. Bahsi geçen eserleri Niş ve Vidin’deki daha güvenli kalelere nakletmiştir. Akabinde Vidin’de Şeyh Medresesi’ne yerleştirilen koleksiyonuna kul kethüdası iken yeni eserler eklemeye devam etmiş ve bunların bir arada durması adına koruyucu şartlar koymuştur. Yeniçeri ağalığına yükseldiği ve ocağa dair sorumluluğunun hayli arttığı dönemde ise koleksiyonunu ihmal etmemiş, özellikle Vidin’deki vakıf kitap sayısını zaman içerisinde daha da çoğaltmıştır. Fakat XIX. asırda Osmanlı’nın Bulgaristan’daki siyasi durumunun değişmesi üzere Vidin’deki nüshaların çoğu gibi Hasan Ağa’nın vakıf kitapları da önce Sofya’ya taşınmış ve nihayetinde 1888 yılında İstanbul’a getirilerek Beyazıt Kütüphanesi’nde muhafazaya alınmıştır.

Zitieren

APA

Erdoğan, A. (2026). Yeniçeri Ağası Hasan Ağa’nın Serhâd Kalelerine Vakfettiği Kitaplar. Belleten, 90(318), 447-486. https://doi.org/10.37879/belleten.2026.447

Vancouver

Erdoğan A. Yeniçeri Ağası Hasan Ağa’nın Serhâd Kalelerine Vakfettiği Kitaplar. Belleten. 2026;90(318):447-486. doi:10.37879/belleten.2026.447

BibTeX
@article{Erdoan2026,
  author = {Erdoğan, Ayşenur},
  title = {Yeniçeri Ağası Hasan Ağa’nın Serhâd Kalelerine Vakfettiği Kitaplar},
  journal = {Belleten},
  year = {2026},
  volume = {90},
  number = {318},
  pages = {447--486},
  doi = {10.37879/belleten.2026.447}
}
Kostenlos starten →