EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Mâlikî Fıkıh Usûlünde Beyân

Hafsa Kesgin

Eskiyeni · 31.03.2026 · (61) · 385-411

DOI: 10.37697/eskiyeni.1674636 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Eskiyeni, online erschienen am 31.03.2026. Verfasst von Hafsa Kesgin. Die Arbeit nennt 34 Literaturangaben. Gefördert von: Herhangi bir fon, hibe veya başka bir destek alınmamıştır.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Amaç: Fıkıh usûlü ilmi, fıkhın furû‘ kısmının üzerine inşa edildiği usûl ve kâideleri ortaya koyma çabasını ifade etmektedir. Usûlün söz konusu kuralları ve ilkeleri belirlemesinin zeminini ise Kur’ân ve hadis metinleri oluşturmaktadır. Dinin temel ve asıl kaynakları olan bu metinler için en önemli mevzû söz konusu nasların anlaşılması, açıklanması ve beyân edilmesidir. Bu bağlamda gerek dilde gerekse de fıkıh usûlünde metinlerin üzerine bina edildiği lafızların anlaşılması birincil meseledir. Bu çalışmamızda mütekellimîn ekolü içinde yer alan ve beyân kavramını delil üzerinden tanımlayarak teorisini buna göre kuran, delil ne ise beyânın da o olduğunu savunan Mâlikî fıkıh usûlcülerinin beyân sistemi kronolojik olarak ele alınacaktır. Çalışmanın amacı, fıkıhta rey ekolü olarak kabul edilen bir mezhebin usûl mantığını anlamaya yönelik bir katkı sunmaktır.Yöntem: Mâlikî usûlcülerin usûl ilmi çerçevesinde metinleri nasıl anladığının teorik zemini olan beyân anlayışları bu amacı gerçekleştirmek bakımından önem taşımaktadır. Bu bağlamda Mâlikî usûlünün beyân anlayışının hangi temel dinamiklere dayandığı klasik literatür üzerinden tahlil ve yorumlayıcı metotla ortaya konulacaktır.Bulgular: Fıkıh usûlü ilminde metinlerin açıklanması beyân kavramıyla ifade edilmiş ve beyâna “mânadaki kapalılığı gidermek, mânayı muhatabın anlayacağı açıklığa kavuşturmak” şeklinde bir anlam yüklenmiştir. Beyânla ilgili olarak usûlcüler arasında fukahâ ve mütekellimîn ekolleri tarafından açıklama işini, açıklama vasıtasını ve açıklama sonucunu temel alan farklı tanımlamalar yapılmıştır. Bunun sonucunda maksadın açıklanması/izhârını veya araştırılan sonuca doğru bir biçimde ulaştıran delili yahut delilden elde edilen bilgi veya sonucu temel alan beyân tanımları yapılmıştır. Çalışmada mütekellîm ekolünün beyân tanımının Mâlikî usûlcülerin tanımı üzerine binâ edildiği ve bu noktada mezhep içinde ilk sistematik usûl eserini kaleme alan Bâkıllânî’nin (öl. 403/1013) diğer mütekellimîn usûlcüler tarafından takip edildiği dikkati çekmektedir.Sonuç: Sonuç olarak Mâlikî usûlcüler arasında farklılık olsa da beyân anlayışı etrafında tanımı, mertebeleri ve işlevi belirlenmiş bir teorinin teşekkül ettiği görülmektedir. Bu çıkarım, klasik usûl felsefesinin mantığını ve özgünlüğünü ortaya koyması bakımından önemlidir. Söz konusu bu beyân teorisinin güncel hukuk metodolojisiyle karşılaştırılmalı olarak incelenmesi ve bilhassa dil felsefesi ve normatif teori çerçevesinde işlenmesi konunun faydasını artıracaktır. Böyle bir yaklaşım hem İslâm Hukuku’nun kendi içindeki tutarlılığını hem de çağdaş hukuk teorileriyle olan ilişkisini daha da güçlendirecektir.

Förderung

  • Herhangi bir fon, hibe veya başka bir destek alınmamıştır

Zitieren

APA

Kesgin, H. (2026). Mâlikî Fıkıh Usûlünde Beyân. Eskiyeni, 385-411. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1674636

Vancouver

Kesgin H. Mâlikî Fıkıh Usûlünde Beyân. Eskiyeni. 2026:385-411. doi:10.37697/eskiyeni.1674636

BibTeX
@article{Kesgin2026,
  author = {Kesgin, Hafsa},
  title = {Mâlikî Fıkıh Usûlünde Beyân},
  journal = {Eskiyeni},
  year = {2026},
  number = {61},
  pages = {385--411},
  doi = {10.37697/eskiyeni.1674636}
}
Kostenlos starten →