Medya Ekolojisi Perspektifinden Yapay Zekâ: Türkiye'nin Eğitim ve Bilim Alanındaki Arayışları ve Yeni Sorumluluklar
TRT Akademi · 30.05.2026 · 11 (27) · 510-547
DOI: 10.37679/trta.1899209 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift TRT Akademi, online erschienen am 30.05.2026. Verfasst von Alaattin Aslan. Die Arbeit nennt 37 Literaturangaben. Gefördert von: Herhangi bir kurumdan destek alınmamıştır..
Abstract (Originalsprache)
Yapay zekâ teknolojileri günümüzde salt birer araç olmanın ötesine geçerek insan algısını, kurumsal yapıları ve toplumsal ilişkileri yeniden şekillendiren kuşatıcı bir ekolojik ortam hâline gelmiştir. Bu çalışma, yapay zekânın eğitim ve bilim alanında yarattığı dönüşümü Medya Ekolojisi perspektifiyle ele alarak Türkiye’nin bilgi üretim ve aktarım süreçlerine yön veren Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) yapay zekâ düzenleyici metinlerini, strateji belgelerini ve etik rehberlerini incelemektedir. Çalışmanın özgün metodolojik katkısı, medya ekolojisi geleneğinin bir araştırma tasarımına ve geleneğine de dönüştürdüğü Marshall McLuhan’ın Tetrad Dörtlü Analizi’ni klasik kullanımından farklılaştırılarak bir yapısal söylem analizi aracı olarak yeniden kurgulamasıdır. MAXQDA 26 nitel veri analizi yazılımı aracılığıyla metinlerin figür ve zemin analizi yapılmıştır. Analiz bulguları kurumların yapay zekâyı bilişsel ve kurumsal bir kapasite artırıcı olan genişletme unsuru olarak kabul edip hantal süreçleri eskitme yasasıyla tasfiye ettiğini göstermektedir. Ancak teknolojik otomatizmin yol açabileceği sosyal izolasyon, epistemik güven erozyonu ve banalizasyon gibi distopik risklere ve tersine dönme olgusuna karşı millî değerler, akademik dürüstlük ve hukuki hesap verebilirlik gibi insani unsurların şiddetle geri getirildiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak Türkiye’deki eğitim ve bilim kurumlarının yapay zekâ düzenlemeleri basit birer bürokratik kural seti değil ahlaki, hukuki ve pedagojik failliği makineye devretmeyi reddederek insanda tutmaya çalışan stratejik bir karşı ortam ve bağışıklık sistemi inşasıdır.
Förderung
- Herhangi bir kurumdan destek alınmamıştır.
Zitieren
APA
Aslan, A. (2026). Medya Ekolojisi Perspektifinden Yapay Zekâ: Türkiye'nin Eğitim ve Bilim Alanındaki Arayışları ve Yeni Sorumluluklar. TRT Akademi, 11(27), 510-547. https://doi.org/10.37679/trta.1899209
Vancouver
Aslan A. Medya Ekolojisi Perspektifinden Yapay Zekâ: Türkiye'nin Eğitim ve Bilim Alanındaki Arayışları ve Yeni Sorumluluklar. TRT Akademi. 2026;11(27):510-547. doi:10.37679/trta.1899209
BibTeX
@article{Aslan2026,
author = {Aslan, Alaattin},
title = {Medya Ekolojisi Perspektifinden Yapay Zekâ: Türkiye'nin Eğitim ve Bilim Alanındaki Arayışları ve Yeni Sorumluluklar},
journal = {TRT Akademi},
year = {2026},
volume = {11},
number = {27},
pages = {510--547},
doi = {10.37679/trta.1899209}
}
EUVIMED