EUVIMEDEUVIMED entdecken
Open Access · CC BY 4.0

Problem państwa doskonałego w perspektywie Pascalowskich rozważań o prawie i sprawiedliwości

Edyta Godziszewska

Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej · 25.06.2026 · 47 (2) · 7-21

DOI: 10.36280/afpifs.2026.2.7 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, online erschienen am 25.06.2026. Verfasst von Edyta Godziszewska. Die Arbeit nennt 20 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Celem artykułu jest ukazanie idei państwa oraz jego realności w filozofii Błażeja Pascala, myśliciela XVII wieku. Autorka przybliża epokę, w której żył Pascal, zwracając uwagę na zmianę postrzegania rzeczywistości, czyli przeniesienie akcentu z przedmiotu na podmiot poznania, czyli na człowieka. Efektem tego było odwrócenie wielowiekowych tendencji, czyli wyniesienie epistemologii nad ontologię, co pociągnęło za sobą upadek teocentryzmu na rzecz antropocentryzmu. Rozwój badań naukowych, charakterystyczny dla wieku XVII, opierał się na zaufaniu do rozumu i badań empirycznych, co również wpłynęło na wyniesienie statusu człowieka. Wszystkie te tendencje nie były obojętne w filozofii Pascala. W dalszej części artykułu ukazane zostały jego rozważania nad sprawiedliwością i siłą oraz napięciem pomiędzy nimi. Przedstawiona została również rola prawa, które Pascal wywodzi ze zwyczaju, czyli kaprysu władcy. Prawo opierające się na naturze ludzkiej nie jest doskonałe, chociaż ma takie aspiracje. Pascal wskazywał na konieczność posiadania, zarówno w aspekcie jednostkowym jak i społecznym, punktu odniesienia, którym powinien być Bóg Biblii. Dzięki niemu człowiek wie jak podejmować dobre decyzje i jak wypełniać prawo. Państwo doskonałe jest nierealne, wbrew optymizmowi epoki ufającej rozumowi, jednakże z drugiej strony konieczne i używane przez samego Boga. W połączeniu ze zdeprawowaną ludzką naturą, która wymaga korekty oraz dyscypliny, niedoskonałe prawo stanowi narzędzie w ręku Boga i pełni boską rolę. Doskonały porządek wynikający z doskonałego prawa nie zaistnieje na świecie, ale to właśnie przez to niedoskonałe, ludzkie prawo Bóg czyni porządek w sercu człowieka. Refleksja Pascala na temat państwa jest próbą znalezienia harmonii między władzą a człowiekiem, prawem a moralnością, co czyni jego koncepcję aktualną w kontekście debat na temat legitymizacji władzy i praworządności.

Zitieren

APA

Godziszewska, E. (2026). Problem państwa doskonałego w perspektywie Pascalowskich rozważań o prawie i sprawiedliwości. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 47(2), 7-21. https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.2.7

Vancouver

Godziszewska E. Problem państwa doskonałego w perspektywie Pascalowskich rozważań o prawie i sprawiedliwości. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej. 2026;47(2):7-21. doi:10.36280/afpifs.2026.2.7

BibTeX
@article{Godziszewska2026,
  author = {Godziszewska, Edyta},
  title = {Problem państwa doskonałego w perspektywie Pascalowskich rozważań o prawie i sprawiedliwości},
  journal = {Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej},
  year = {2026},
  volume = {47},
  number = {2},
  pages = {7--21},
  doi = {10.36280/afpifs.2026.2.7}
}
Kostenlos starten →