Zarys problematyki sprawiedliwości i słuszności w prawie kanonicznym
Prawo Kanoniczne · 25.06.2026 · 69 (2) · 125-140
DOI: 10.21697/pk.2026.69.2.06 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Prawo Kanoniczne, online erschienen am 25.06.2026. Verfasst von Mateusz Przytulski. Die Arbeit nennt 30 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Tło i uzasadnienie podjętego tematu: Prawo kanoniczne, jako porządek normatywny Kościoła, opiera się nie tylko na potrzebie zapewnienia ładu i pewności prawa, lecz także na teologicznym rozumieniu osoby ludzkiej i jej nadprzyrodzonego powołania. W tym kontekście kluczowe znaczenie mają kategorie sprawiedliwości i słuszności, obecne zarówno w tradycji filozoficznej i prawie rzymskim, jak i w refleksji biblijnej oraz teologicznej. Współczesna praktyka stosowania prawa kościelnego ujawnia napięcie między ogólnością normy a konkretem ludzkiej sytuacji, co uzasadnia potrzebę pogłębionej analizy relacji między sprawiedliwością a słusznością, zwłaszcza w świetle zasady salus animarum. Główny cel badań: Celem artykułu jest ukazanie miejsca i znaczenia sprawiedliwości oraz słuszności w prawie kanonicznym, a także określenie wzajemnej relacji między tymi pojęciami w perspektywie tradycji kanonistycznej i obowiązującego ustawodawstwa Kościoła. Zastosowane metody: W pracy zastosowano metodę analizy dogmatyczno-prawnej, historycznoprawnej oraz kanonistycznej. Przeprowadzono syntetyczne studium źródeł filozoficznych, rzymskich paremii prawniczych, tekstów biblijnych, doktryny tomistycznej oraz przepisów Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r., z uwzględnieniem wybranych elementów orzecznictwa rotalnego i nauczania papieskiego. Kluczowe wyniki: Wykazano, że sprawiedliwość stanowi fundament porządku prawnego Kościoła, gwarantując ochronę praw wiernych i obiektywność norm. Słuszność – zarówno naturalna, jak i kanoniczna – nie znosi sprawiedliwości, lecz ją dopełnia, umożliwiając personalistyczne i pastoralne zastosowanie prawa. Najważniejsze wnioski: Sprawiedliwość i słuszność pozostają w relacji komplementarnej: pierwsza zapewnia stabilność i pewność prawa, druga pozwala dostosować jego zastosowanie do konkretnej sytuacji, bez naruszenia jego istoty. Słuszność naturalna odwołuje się do godności osoby ludzkiej i prawa naturalnego, natomiast słuszność kanoniczna stanowi instytucję właściwą prawu Kościoła, umożliwiającą przezwyciężenie napięcia między literą a duchem prawa. Ostatecznym kryterium interpretacyjnym pozostaje zasada salus animarum suprema lex, która ukazuje prawo kościelne jako narzędzie służące dobru i zbawieniu człowieka.
Zitieren
APA
Przytulski, M. (2026). Zarys problematyki sprawiedliwości i słuszności w prawie kanonicznym. Prawo Kanoniczne, 69(2), 125-140. https://doi.org/10.21697/pk.2026.69.2.06
Vancouver
Przytulski M. Zarys problematyki sprawiedliwości i słuszności w prawie kanonicznym. Prawo Kanoniczne. 2026;69(2):125-140. doi:10.21697/pk.2026.69.2.06
BibTeX
@article{Przytulski2026,
author = {Przytulski, Mateusz},
title = {Zarys problematyki sprawiedliwości i słuszności w prawie kanonicznym},
journal = {Prawo Kanoniczne},
year = {2026},
volume = {69},
number = {2},
pages = {125--140},
doi = {10.21697/pk.2026.69.2.06}
}
EUVIMED