Podzielona lojalność: radykalizacja polityczna menonitów w Wymyślu Niemieckim w międzywojennej Polsce (1918-1939)
Rocznik Teologiczny · 2023
DOI: 10.36124/rt.2022.06 ↗At a glance
Journal article in Rocznik Teologiczny, 2023. Written by Wojciech Marchlewski and 1 co-authors. Cited 1 times so far (Crossref); 113 references. The full text is freely available (open access, CC BY-ND 4.0).
Abstract (original language)
Poprzez analizę upolitycznienia menonitów z Wymyśla Niemieckiego na Mazowszu w latach 20. I 30. XX wieku, w artykule kwestionuje się powszechne, błędne przekonanie, że menonici byli apolityczni. W rezultacie trudnych warunków ekonomicznych po wielkim kryzysie oraz coraz bardziej autorytarnej i nacjonalistycznej polityki rządu polskiego w latach 30. XX wieku, menonici z Wymyśla Niemieckiego, jako niemieckojęzyczna mniejszość etniczna w Polsce czuli się coraz bardziej izolowani i dyskryminowani. Sytuacja, w jakiej się znaleźli zmusiła ich do opowiedzenia się za jedną z dwóch opcji: lojalności wobec polskiego rządu lub poszukiwania wsparcia wśród niemieckich partii politycznych działających w Polsce. Sytuacja polityczna w Polsce w latach 1936-1939 sprawiała, że działalność agenturalna III Rzeszy trafiała na podatny grunt. Część menonitów w poczuciu zagrożenia działaniami rządu sanacyjnego, a związanego z ograniczeniem praw obywatelskich, zwróciła się o wsparcie do niemieckich nacjonalistycznych i pronazistowskich partii politycznych (w tym NSDAP). Niektórzy stali się aktywnymi członkami tych organizacji, co sprawiło, że władze II RP zaczęły postrzegać menonitów z Wymyśla Niemieckiego jako zagrożenie. Aktywni politycznie menonici objęci zostali nadzorem policyjnym i prowadzono wobec nich działania wywiadowcze. W wyniku pracy policji niektórzy menonici z Wymyśla Niemieckiego trafili na listy osób stanowiących zagrożenie dla państwa polskiego. Po napaści Niemiec na Polskę we wrześniu 1939 roku menonici z list osób stanowiących zagrożenie dla państwa polskiego zostali aresztowani, a niektórzy zostali osadzeni w obozie internowania w Berezie Kartuskiej. Zerwanie z apolitycznością charakteryzującą menonitów w początku II RP i wejście w sferę wpływów organizacji proniemieckich sprawiła, że we wrześniu 1939 roku mieszkańcy Wymyśla Niemieckiego udzielili poparcia niemieckim wojskom okupacyjnym.
Cite
APA
Marchlewski, W., & Neufeldt, C. (2023). Podzielona lojalność: radykalizacja polityczna menonitów w Wymyślu Niemieckim w międzywojennej Polsce (1918-1939). Rocznik Teologiczny. https://doi.org/10.36124/rt.2022.06
Vancouver
Marchlewski W, Neufeldt C. Podzielona lojalność: radykalizacja polityczna menonitów w Wymyślu Niemieckim w międzywojennej Polsce (1918-1939). Rocznik Teologiczny. 2023. doi:10.36124/rt.2022.06
BibTeX
@article{Marchlewski2023,
author = {Marchlewski, Wojciech and Neufeldt, Colin},
title = {Podzielona lojalność: radykalizacja polityczna menonitów w Wymyślu Niemieckim w międzywojennej Polsce (1918-1939)},
journal = {Rocznik Teologiczny},
year = {2023},
doi = {10.36124/rt.2022.06}
}
EUVIMED