VAN KÜRESİNLİ AĞZINDAN DERLEME SÖZLÜĞÜ’NE KATKILAR
Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi · 09.04.2026 · 35
DOI: 10.35379/cusosbil.1644046 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, online erschienen am 09.04.2026. Verfasst von Hami Akman. Die Arbeit nennt 41 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Anadolu ağızlarındaki Türkçe ya da Türkçeleşmiş kelimeleri içeren Derleme Sözlüğü 1932 yılında başlayıp belli aralıklarla 1959 yılına kadar süren derlemelere dayanır. Bu sözlüğe günümüzde bölge ağızları üzerinde çalışan araştırmacılar tarafından katkılar devam etmektedir. Ağızlar bir dil için kelime hazinesi konumundadır. Bugün hâlâ keşfedilmeyi bekleyen çok fazla kelime ya da kelime grubu ağızlarda yaşamaktadır. Bu çalışmada Van Küresinli ağzında yer alan ve Derleme Sözlüğü’ne katkı sağlayacak bazı kelime ve kelime grupları tespit edilmiştir. Bu ağızda özellikle Kürtçeden alınan kelimeler öne çıkmaktadır. Van Küresinli ağzı hem Kürtçe kanalıyla hem de yöre halkının uzun süre İran’da bir yaşaması nedeniyle Farsçadan birçok kelime almıştır (cüvve, şılle vs.). Çalışmada Farsça olan kelimeler yer yer açıklanmıştır. Sadece Farsça ve Kürtçeden değil Arapçadan da (mecmeyi, ḳıyresız) bazı kelimelere rastlanmaktadır. Van Küresinli ağzında özellikle hayvan, bitki ve eşya isimlerindeki çeşitlilik dikkat çekicidir. Bu bağlamda hayvan isimlerinden martı için güleğen, uğur böceği için osmanbalası tabirleri oldukça dikkat çekicidir. Çalışmada tespit edilen kelimeler ve kelime grupları, Derleme Sözlüğü’nde Bulunmayanlar, Derleme Sözlüğü’nde Van Kaydıyla Yer Almayanlar, Derleme Sözlüğü’nde Farklı Anlam ya da Şekillerle Yer Alanlar üst başlıklarıyla ele alınmıştır. Bu başlıklar daha sonra alt başlıklarla detaylandırılmıştır.
Zitieren
APA
Akman, H. (2026). VAN KÜRESİNLİ AĞZINDAN DERLEME SÖZLÜĞÜ’NE KATKILAR. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1644046
Vancouver
Akman H. VAN KÜRESİNLİ AĞZINDAN DERLEME SÖZLÜĞÜ’NE KATKILAR. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1644046
BibTeX
@article{Akman2026,
author = {Akman, Hami},
title = {VAN KÜRESİNLİ AĞZINDAN DERLEME SÖZLÜĞÜ’NE KATKILAR},
journal = {Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi},
year = {2026},
volume = {35},
doi = {10.35379/cusosbil.1644046}
}
EUVIMED