Roma’nın Doğu Sınırında Siyasi, Askerî ve Diplomatik Bir Merkez Olarak Zeugma ve Legio IIII/IV Scythica
Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi · 29.06.2026 · (65) · 1-36
DOI: 10.35237/suitder.1867424 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Erdal Kaya. Die Arbeit nennt 89 Literaturangaben. Gefördert von: Bulunmamaktadır.
Abstract (Originalsprache)
Toros Dağları’nın güneydoğusunda, Fırat Nehri’nin güneybatı kıyısında yer alan Zeugma, Antikçağ boyunca Anadolu ile Mezopotamya’yı birbirine bağlayan en önemli geçiş noktalarından biri olmuştur. Anadolu Platosu’ndan Mezopotamya ovasına uzanan kadim kara yollarının Fırat geçidinde birleşmesi, kente ulaşım ve ticaret ağlarında merkezi bir rol kazandırmış ve onu iki bölge arasındaki siyasi, askeri ve diplomatik ilişkilerin kesişim noktası hâline getirmiştir. MÖ yaklaşık 300 yılında Seleukos I Nikator tarafından, Helenistik kentleşme anlayışı ve imparatorluk politikası doğrultusunda kurulan Zeugma, Roma, Parth ve Sasani imparatorlukları arasındaki doğu sınır hattında yüzyıllar boyunca süren jeopolitik rekabetin merkezinde yer almıştır. MÖ 64’te Pompeius’un doğudaki düzenlemeleriyle Roma egemenliğine giren kent, Tiberius döneminde resmen imparatorluk topraklarına katılmış ve MS 66/67’de Legio IV Scythica’nın buraya nakledilmesiyle Roma’nın doğu sınırında stratejik bir askerî üs hâline gelmiştir. Antik kaynakların da belirttiği bu coğrafi ve askerî avantaj, Roma’nın doğu sınırındaki güvenlik politikalarında belirleyici olmuştur. Stratejik konumu, Legio IV Scythica’nın varlığı ve Antiokheia’ya yakınlığı, Zeugma’yı yüzyıllar boyunca bölgesel askerî ve siyasî ağırlık merkezi hâline getirmiştir. MS 350’lerin başlarına dek kentte konuşlanan lejyon, Parth seferleri, isyanların bastırılması, altyapı çalışmaları ve vexillatio birlikleriyle yürütülen güvenlik ve istihbarat faaliyetlerinde etkin rol oynamıştır. Bu çalışma, antik kaynaklar, epigrafik belgeler ve modern literatür ışığında, Zeugma’nın coğrafi, stratejik, siyasi ve askerî işlevlerini; ayrıca Legio IV Scythica’nın kente intikalini ve doğu sınırındaki faaliyetlerini kapsamlı biçimde incelemeyi amaçlamaktadır.
Förderung
- Bulunmamaktadır
Zitieren
APA
Kaya, E. (2026). Roma’nın Doğu Sınırında Siyasi, Askerî ve Diplomatik Bir Merkez Olarak Zeugma ve Legio IIII/IV Scythica. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 1-36. https://doi.org/10.35237/suitder.1867424
Vancouver
Kaya E. Roma’nın Doğu Sınırında Siyasi, Askerî ve Diplomatik Bir Merkez Olarak Zeugma ve Legio IIII/IV Scythica. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 2026:1-36. doi:10.35237/suitder.1867424
BibTeX
@article{Kaya2026,
author = {Kaya, Erdal},
title = {Roma’nın Doğu Sınırında Siyasi, Askerî ve Diplomatik Bir Merkez Olarak Zeugma ve Legio IIII/IV Scythica},
journal = {Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi},
year = {2026},
number = {65},
pages = {1--36},
doi = {10.35237/suitder.1867424}
}
EUVIMED