EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Distopik Bir Bağlamda Dinin İzleri: Fahrenheit 451 ve Örtük Din

Hasan Ali Yılmaz

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi · 30.06.2026 · (47) · 50-70

DOI: 10.35209/ksuifd.1867992 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Hasan Ali Yılmaz. Die Arbeit nennt 40 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, Bradbury’nin Fahrenheit 451 adlı bilim kurgu romanını Bailey’in örtük din kuramı çerçevesinde analiz etmektedir. Araştırma, seküler kabul edilen alanlarda da dini nitelik taşıyan davranışların ve yapıların var olabileceği varsayımından hareket etmektedir. Bu çerçevede çalışma, modernleşme süreciyle birlikte dinin toplumsal alandan bütünüyle çekildiğini savunan sekülerleşme tezine eleştirel bir yaklaşım sunmayı amaçlamaktadır. Din sosyolojisi literatüründe bilim kurgu eserlerine yönelik araştırmaların henüz sınırlı olduğu görülmektedir. Özellikle bu eserlerin dinî, kültürel ve toplumsal boyutlarıyla ele alınması, din sosyolojisi açısından gelişmeye açık bir araştırma alanına işaret etmektedir. Bu çerçevede bu çalışmada Fahrenheit 451, sosyolojik bir metin olarak incelenmekte; modern toplumlarda dinin işlevsel dönüşümü tartışılarak literatüre kavramsal ve yöntem bakımından katkı sunulması amaçlanmaktadır. Kuramsal çerçeve olarak Bailey’nin örtük din yaklaşımındaki üç ölçüt (adanmışlık, bütünleştirici odaklar, yoğun kaygılar–yaygın etkiler) kullanılmıştır. Söz konusu ölçütler, bireylerin ve toplulukların seküler yaşam pratikleri içinde kutsal atfettikleri anlam, değer ve bağlılık unsurlarını analiz etmeyi mümkün kılmaktadır. Bu yaklaşım, dini olanın seküler bağlamlarda nasıl dönüştüğünü ve yeniden üretildiğini ortaya koyarak, dinin işlevsel olarak toplumsal alandaki varlığının sürekliliğini anlamaya yönelik analitik bir çerçeve sunmaktadır. Çalışmanın odaklandığı sorular ise şunlardır: 1) Roman, Bailey’nin örtük din ölçütlerini nasıl yansıtmaktadır? 2) Karakterler, kurumlar ve eylemler seküler bir bağlamda hangi dini işlevleri üstlenir? 3) Bilim kurgu ve örtük din, sekülerleşme tartışmalarına nasıl katkıda bulunur? Çalışmada nitel araştırma deseni benimsenmekte ve veriler romandan anlatı analiziyle toplanmaktadır. Tematik analiz yöntemiyle ise Bailey’nin kuramsal çerçevesi romanın olay örgüsüne uygulanmıştır. Bulgular, romanda işlevsel olarak dinî nitelik taşıyan iki karşıt yapının bulunduğunu göstermektedir. Bu çalışma da bunları baskıcı örtük din ve direnç temelli örtük din olarak kavramsallaştırarak literatüre analitik bir katkı sunmaktadır. Baskıcı örtük din, sistemin cehaleti meşrulaştıran ilkeleri, kitap yakma ritüelleri ve pasifleştirici medya düzeni üzerinden kurulurken; direnç temelli örtük din, başkarakter Montag’ın dönüşümünde görünür hâle gelen bilgi, hakikat ve kültürel hafızayı koruma yöneliminde somutlaşmaktadır. Montag’ın dönüşümü, bu iki yapı arasındaki adanmışlığın dönüşümü bütünleştirici odakların değişimine sebep olmakta ve sonuçta da varoluşsal kaygıların kolektif bir misyona evrilmesi şeklinde somutlaşmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, Fahrenheit 451 romanında dinin adanmışlık, bütünleştiricilik ve kaygı gibi temel işlevlerinin seküler süreçler içinde biçim değiştirerek varlığını sürdürdüğünü ortaya koymaktadır. Bu çerçevede bilim kurgu edebiyatının, din ile sekülerleşme arasındaki diyalektik ilişkiyi görünür kılan ve bu ilişkiyi eleştirel bir perspektifle analiz etmeye imkân tanıyan verimli bir inceleme alanı sunduğu anlaşılmaktadır.

Zitieren

APA

Yılmaz, H. A. (2026). Distopik Bir Bağlamda Dinin İzleri: Fahrenheit 451 ve Örtük Din. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 50-70. https://doi.org/10.35209/ksuifd.1867992

Vancouver

Yılmaz HA. Distopik Bir Bağlamda Dinin İzleri: Fahrenheit 451 ve Örtük Din. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026:50-70. doi:10.35209/ksuifd.1867992

BibTeX
@article{Ylmaz2026,
  author = {Yılmaz, Hasan Ali},
  title = {Distopik Bir Bağlamda Dinin İzleri: Fahrenheit 451 ve Örtük Din},
  journal = {Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi},
  year = {2026},
  number = {47},
  pages = {50--70},
  doi = {10.35209/ksuifd.1867992}
}
Kostenlos starten →