Türk Sineması’nda İslâm Hukukuna Yapılan Atıfların Dinin Toplumsal Temsili Bağlamında Değerlendirilmesi: Yeşilçam Örneği
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi · 30.06.2026 · (47) · 71-90
DOI: 10.35209/ksuifd.1853373 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von İskender Karayiğit. Die Arbeit nennt 62 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Sinema, toplumun sosyal yapısı, inanç eğilimi ve ideolojik yönelimlerini perdeye yansıtan önemli bir kültürel görsel anlatı alanı olarak kabul edilmiştir. Ortaya çıktığından günümüze dek toplumun çeşitli problemleri sinema aracılığı ile geniş kitlelere aktarılmıştır. Osmanlı Devleti’nden Cumhuriyet’e geçiş sürecinin oluşturduğu kaotik ortam, eski ile yeni rejim arasındaki mücadele ve bu süreçte bireylerin yaşadığı psikolojik, sosyo-kültürel ve dinî dönüşüm, farklı dönemlerde çeşitli biçimlerde kendini göstermiş; söz konusu duygu ve düşünceler imkânlar ölçüsünde yapımcılar tarafından sinema aracılığıyla topluma aktarılmıştır. Türkiye nüfusunun büyük çoğunluğunun İslâm dinine mensup olması, doğal olarak İslâm hukukuna ilişkin bilgi, tutum ve kabullerin de sinemaya yansımasını kaçınılmaz kılmıştır. Çalışma kapsamında Türk Sineması’nın Yeşilçam dönemine ait kimi filmler incelendiğinde, sinemada söz konusu olan fıkhi temsillerin ideolojik, mizahi ve halk inancı olmak üzere üç ana başlık altında değerlendirilebileceği anlaşılmaktadır. İdeolojik temsillerde, dinî karakterler aracılığıyla İslâm hukukunun genelde bağlamından kopartılarak olumsuz bir çerçevede sunulduğu ve bunda dönemin şartlarının önemli rol oynadığı görülmektedir. Mamafih, ideolojik temelli bu filmlerde kimi zaman dinî karakterlerin İslâmî hükümleri istismar ettiği mesajı verilmek istenmiş; ancak bu yaklaşım genelde, amaçlananın aksine, İslâm hukukunun dezenformasyona uğramış bir biçimde sunulmasına yol açmıştır. Mizahi temsillerde, fıkhi bilgilerin abartı ve yanlış yorumlarla komedi unsuru hâline getirildiği, halk inancı temsillerinde ise fıkhi meselelerin kimi zaman doğru, kimi zaman eksik ya da hatalı biçimde aktarıldığını ifade etmek mümkündür. Bununla birlikte fıkhi bir meselenin söz konusu olduğu herhangi bir sinemanın tamamının ideolojik, mizahi ya da halk inancını yansıttığını iddia etmek de doğru bir değerlendirme değildir. Zira bu tür yapımlarda söz konusu ideolojik, mizah ve halk inancı şeklindeki üç unsurun aynı film içinde bulunabilmesi mümkündür. Makalede, Türk Sineması’nın Yeşilçam dönemine ait bazı filmlerinde söz konusu olan fıkhi meselelerin hangi bağlamlarda ele alındığı, bu temsillerin İslâm hukuku ile ne ölçüde örtüştüğü ve söz konusu sunumların ideolojik, mizahi ve halk inancı temelli hangi saiklerle şekillendiği analiz edilecektir. Çalışma, Türk Sineması’nda İslâm hukukunun sistematik biçimde ele alındığı sınırlı sayıdaki araştırmalara katkı sunmayı hedeflemekte; namaz, nikâh, boşama, yemin, zekât gibi fıkhi konuların sinemadaki temsilleri üzerinden toplumun fıkıh algısına dair sosyolojik bir arka planın izlerini sürmektedir. Bu yönüyle araştırmanın, din, hukuk ve popüler kültür arasındaki ilişkiyi anlamaya yönelik disiplinler arası bir perspektif sunması amaçlanmaktadır.
Zitieren
APA
Karayiğit, İ. (2026). Türk Sineması’nda İslâm Hukukuna Yapılan Atıfların Dinin Toplumsal Temsili Bağlamında Değerlendirilmesi: Yeşilçam Örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 71-90. https://doi.org/10.35209/ksuifd.1853373
Vancouver
Karayiğit İ. Türk Sineması’nda İslâm Hukukuna Yapılan Atıfların Dinin Toplumsal Temsili Bağlamında Değerlendirilmesi: Yeşilçam Örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026:71-90. doi:10.35209/ksuifd.1853373
BibTeX
@article{Karayiit2026,
author = {Karayiğit, İskender},
title = {Türk Sineması’nda İslâm Hukukuna Yapılan Atıfların Dinin Toplumsal Temsili Bağlamında Değerlendirilmesi: Yeşilçam Örneği},
journal = {Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
number = {47},
pages = {71--90},
doi = {10.35209/ksuifd.1853373}
}
EUVIMED