Modern Dönemde Sahra Altı Afrika’da Kâdirî Tarikatı Mensubu Sûfîlerin Siyasal Etkileri
Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi · 28.06.2026 · (27) · 138-165
DOI: 10.34085/buifd.1865172 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 28.06.2026. Verfasst von Mustafa Polat. Die Arbeit nennt 43 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Kâdiriyye tarikatının modern dönemde Sahra Altı Afrikada ortaya çıkan siyasî ve toplumsal yapılar üzerindeki etkisini anlaşılır ve bütüncül bir çerçevede ele almaktadır. Tarikatların bölgenin dinî, kültürel ve toplumsal hayatındaki rolü literatürde yaygın biçimde incelenmiş olsa da, Kâdiriyye tarikatının siyasî yapıların oluşumu ve kurumsallaşmasındaki özgün konumu çoğu zaman yüzeysel biçimde değerlendirilmiştir. Bu araştırma, söz konusu eksikliği gidermeyi ve Kâdiriyyenin bölgesel siyasetteki belirleyici rolünü daha görünür kılmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, Kâdiriyye tarikatına mensup âlim ve liderlerin Songay Krallığı, Kano ve Sokoto Emirlikleri ile Macina Devleti gibi önemli siyasî yapıların kuruluş ve gelişim süreçlerine sağladıkları katkılar sistematik bir yaklaşımla analiz edilmektedir. Bu kapsamda tarikatın benimsediği tasavvufî düşüncenin yönetim anlayışı, hukuk düzeni ve toplumsal düzenin sağlanması üzerindeki etkileri ayrıntılı biçimde değerlendirilmektedir. Araştırma bulguları, Kâdiriyyenin XV. yüzyıldan itibaren yalnızca bireysel maneviyatı önceleyen bir yapı olmaktan çıkarak, siyasî otoriteyi destekleyen ve meşrulaştıran önemli bir aktör hâline geldiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen veriler, tarikat mensuplarının yöneticilere danışmanlık yapma, fetva verme, nasihat etme ve toplumsal anlaşmazlıklarda arabuluculuk üstlenme gibi faaliyetler aracılığıyla yönetişim süreçlerini doğrudan etkilediklerini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, Kâdiriyye tarikatının Sahra Altı Afrikanın siyasî tarihindeki yerini sistematik bir perspektifle ortaya koymakta; Afrika İslâm tarihi literatürüne özgün bir katkı sunarak modern dönemde tasavvufî yapıların toplumsal ve siyasal işlevlerine ilişkin tartışmalara yeni bir bakış açısı kazandırmaktadır.
Zitieren
APA
Polat, M. (2026). Modern Dönemde Sahra Altı Afrika’da Kâdirî Tarikatı Mensubu Sûfîlerin Siyasal Etkileri. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 138-165. https://doi.org/10.34085/buifd.1865172
Vancouver
Polat M. Modern Dönemde Sahra Altı Afrika’da Kâdirî Tarikatı Mensubu Sûfîlerin Siyasal Etkileri. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026:138-165. doi:10.34085/buifd.1865172
BibTeX
@article{Polat2026,
author = {Polat, Mustafa},
title = {Modern Dönemde Sahra Altı Afrika’da Kâdirî Tarikatı Mensubu Sûfîlerin Siyasal Etkileri},
journal = {Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
number = {27},
pages = {138--165},
doi = {10.34085/buifd.1865172}
}
EUVIMED