EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

ROMA HUKUKUNDA VEKÂLETSİZ İŞ İDARESİNE (NEGOTIORUM GESTIO) İLİŞKİN GENEL BİR DEĞERLENDİRME

Emine Mındız

Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi · 22.05.2026 · 28 (1) · 439-471

DOI: 10.33717/deuhfd.1817317 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, online erschienen am 22.05.2026. Verfasst von Emine Mındız. Die Arbeit nennt 26 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Vekâletsiz iş idaresinde (negotiorum gestio) iş gören (negotiorum gestor), sözleşmeden veya kanundan doğan bir temsil yetkisi olmamasına rağmen, başkasına (dominus negotii) ait hukukî veya fiilî niteliği olan bir işi veya bazı işleri idare eder. Böylece iş gören ile iş sahibi arasında karşılıklı haklar ve borçlar doğar. Bu borç ilişkisinin gereği olarak vekâletsiz iş gören, işi gerekli dikkat ve özeni göstererek yürütüp sonuçlandırmak ve bu iş dolayısıyla elde ettiklerini iş sahibine devretmek borcu altına girer. İş sahibinin yüklendiği borçlar ise, kendisi lehine yapılmış işleri kabul etmek, iş görenin iş sebebiyle yaptığı masrafları karşılamak ve uğradığı zararları tazmin etmektir. Her hukuk düzeni kişilere serbestçe tasarruf edebilecekleri bir hukuk alanı, başka bir ifadeyle bir özgürlük alanı sağlar ve kişiler bu alan içerisinde hukukî işlemler aracılığıyla hareket ederler. Kişilerin sahip oldukları bu alanın istemedikleri müdahaleler sebebiyle ihlâl edilmemesini talep etmekte korunmaya değer bir menfaatleri olduğu kabul edilir. Ancak vekâletsiz iş idaresinde iş gören, iş sahibinin yararını gözeterek hareket etmekte ve bu tarz müdahaleler sosyal dayanışmayı ve yardımlaşmayı destekleyerek toplumsal gelişmeye katkı sağlamaktadır. Bu nedenle, hukuk düzenleri, kanundan veya sözleşmeden doğan bir yetkiye sahip olmadan başkasının hukuk alanına (özgürlük alanına) yapılan müdahalelere ne ölçüde izin verileceğini düzenlerken, hukuk alanına müdahale edilen kişinin bireysel yararı ile bu tür müdahalelerden beklenen kamu yararı arasında bir denge sağlamaya çalışmıştır. Roma Hukukuna göre, bir kimsenin kendisini ilgilendirmeyen bir işe karışması kusurlu bir davranıştır. Dolayısıyla, ahlâkî açıdan onaylanan bir davranışın hukukî açıdan kusurlu bir davranış olarak nitelendirildiği, konuya ilişkin olarak getirilen düzenlemelerde ise kamu yararı ile kişisel yarar arasındaki dengeyi sağlayabilmek amacıyla vekâletsiz olarak yürütülen işin iş sahibinin yararına olması (utiliter gerere) ölçütünün esas alındığı anlaşılmaktadır . Bu nedenle herhangi bir menfaat beklentisi içerisinde olmadan, dostluk ve görev bilinciyle (officium amici), bir başkasının işini üstlenerek ona gönüllü olarak yardım eden kimse, yetkisi olmaksızın yürütmeye başladığı bu işi, iş sahibinin yararını gözeterek tamamlamak zorundadır. Kara Avrupası Hukuk Sistemine dâhil olan ülkelerin borçlar kanunlarına bakıldığında, vekâletsiz iş idaresine ilişkin hükümlerin Roma Hukukundan büyük ölçüde etkilendiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, Medeni Hukuk alanındaki diğer birçok kavram ve kurumda olduğu gibi, bu konuya ilişkin olarak modern hukuk sistemleri tarafından öngörülen hükümlerin de gereği gibi anlaşılabilmesi, Roma Hukuku tarafından getirilen düzenlemelerin bilinmesine bağlıdır. Çalışmamızda Roma Hukukunda borçların kaynaklarından biri olarak kabul edilen akit benzerleri (quasi contractus) kategorisine giren vekâletsiz iş idaresini genel olarak değerlendireceğiz.

Zitieren

APA

Mındız, E. (2026). ROMA HUKUKUNDA VEKÂLETSİZ İŞ İDARESİNE (NEGOTIORUM GESTIO) İLİŞKİN GENEL BİR DEĞERLENDİRME. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 28(1), 439-471. https://doi.org/10.33717/deuhfd.1817317

Vancouver

Mındız E. ROMA HUKUKUNDA VEKÂLETSİZ İŞ İDARESİNE (NEGOTIORUM GESTIO) İLİŞKİN GENEL BİR DEĞERLENDİRME. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2026;28(1):439-471. doi:10.33717/deuhfd.1817317

BibTeX
@article{Mndz2026,
  author = {Mındız, Emine},
  title = {ROMA HUKUKUNDA VEKÂLETSİZ İŞ İDARESİNE (NEGOTIORUM GESTIO) İLİŞKİN GENEL BİR DEĞERLENDİRME},
  journal = {Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {28},
  number = {1},
  pages = {439--471},
  doi = {10.33717/deuhfd.1817317}
}
Kostenlos starten →