Feminist Bilimkurguda Toplumsal Cinsiyetin Yeniden İnşası: Melisa Parlak’ın Öyküleri Üzerine Söylem Analizi
Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi · 30.05.2026 · 9 (1) · 249-280
DOI: 10.33708/ktc.1608440 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, online erschienen am 30.05.2026. Verfasst von Meltem Dağcı und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 50 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bilimkurgu, gerçek dünyaya ilişkin sorunları alternatif evrenler, alternatif bir gelecek veya alternatif toplumlar üzerinden sorgulayan ve cinsiyet, sınıf, iktidar, güç, etik, kimlik, teknoloji vb. yapıları eleştirel biçimde yeniden düşünmeye olanak sağlayan güçlü anlatılardır. Ancak bilimkurgunun bu alternatif ve özgür evreninde bile, kadın karakterlere yüklenen rol ve sorumlulukların gerçek dünyadaki ataerkil cinsiyet normları üzerinden yeniden üretildiği görülür. Feminist bilimkurgu edebiyatı, toplumsal cinsiyet rolleri ve temsillerinin nasıl şekillendiği ve yeniden üretildiği konusuna dikkat çeker. Bu araştırmanın amacı, feminist bilimkurguda toplumsal cinsiyet rollerine ve temsilleriyle ilgili söylemi, yerli bilimkurgu edebiyatı yazarlarından Melisa Parlak’ın “Avunma Mekanizması” adlı kitabındaki öyküler üzerinden ortaya koymaktır. Bu amaçla, kitapta yer alan öyküler arasından seçilen altı öykü toplumsal cinsiyet rolleri, cinsiyet kalıp yargıları ve toplumsal cinsiyet davranış-görünüm çerçevesinde ele alınmıştır. Araştırma kapsamında altı öykü eleştirel söylem analizi ile incelenmiş, analizler Teun A. van Dijk’in Sosyo-Bilişsel Yaklaşımı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın bulguları, incelenen öykülerde toplumda kültürel anlamda yeniden üretilen cinsiyet rolleri[1] ve ataerkil yapının insanlar üzerindeki etkileşiminin distopik bir kurgu zemininde tekrar inşa edildiğini göstermektedir. Bu bağlamda öyküler, feminist kuram çerçevesinde cinsiyet ve toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini görünür hale getiren ve ataerkil sistemi yeniden sorgulatan bir fonksiyonu işlevsel kılmaktadır.
Zitieren
APA
Dağcı, M., & Alıcı, D. (2026). Feminist Bilimkurguda Toplumsal Cinsiyetin Yeniden İnşası: Melisa Parlak’ın Öyküleri Üzerine Söylem Analizi. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 9(1), 249-280. https://doi.org/10.33708/ktc.1608440
Vancouver
Dağcı M, Alıcı D. Feminist Bilimkurguda Toplumsal Cinsiyetin Yeniden İnşası: Melisa Parlak’ın Öyküleri Üzerine Söylem Analizi. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi. 2026;9(1):249-280. doi:10.33708/ktc.1608440
BibTeX
@article{Dac2026,
author = {Dağcı, Meltem and Alıcı, Devrim},
title = {Feminist Bilimkurguda Toplumsal Cinsiyetin Yeniden İnşası: Melisa Parlak’ın Öyküleri Üzerine Söylem Analizi},
journal = {Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi},
year = {2026},
volume = {9},
number = {1},
pages = {249--280},
doi = {10.33708/ktc.1608440}
}
EUVIMED