Deus ex Machina’dan Deus in Machina’ya: Yapay Zekâ Tabanlı İsa Uygulamalarında Dinî Temsilin Dönüşümü
Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi · 25.09.2026 · 26 (3) · 1863-1893
DOI: 10.33415/daad.1961442 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, online erschienen am 25.09.2026. Verfasst von Esra Nur Çiftçi und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit wurde bisher 1-mal zitiert (Crossref) und nennt 77 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Yapay zekânın kamusal kullanıma açılmasıyla birlikte farklı dinî geleneklerde rehberlik ve danışmanlık sunmak amacıyla çeşitli yapay zekâ tabanlı dinî uygulamalar geliştirilmiştir. Bu çalışma, İsa figürünü merkeze alan yapay zekâ uygulamalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden çoklu vaka analizi kullanılmış; AI Jesus, Text With Jesus, Ask Jesus ve Deus in Machina örnek vakalar olarak ele alınmıştır. Veriler, doküman incelemesi yoluyla elde edilmiştir. Bu veriler, Hristiyan teolojisinin temel doktrinleri olan enkarnasyon, vahiy ve kurtuluş çerçevesinde betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulguları, uygulamalarda İsa’nın geleneksel temsil biçimlerinden farklı olarak kullanıcıyla etkileşime giren algoritmik bir muhataba dönüştüğünü göstermektedir. Bu çerçevede ontolojik ve bedensel gerçekliği bulunmaksızın İsa’nın söylem ve rehberliğinin algoritmik olarak yeniden üretilmesi “dijital doketizm” olarak tanımlanmıştır. Kullanıcının ihtiyaçları ve geçmiş etkileşimleri doğrultusunda üretilen kişiselleştirilmiş dinî bilgi ise “algoritmik gnosis” olarak kavramsallaştırılmıştır. Sonuç olarak, bu uygulamaların vahyin aktarılmasını ve yorumlanmasını doğrudan etkilediği ve vahyi yapay zekânın teknik işleyişi içinde yapılandırdığı tespit edilmiştir.
Zitieren
APA
Çiftçi, E. N., & Yeşilyurt, M. (2026). Deus ex Machina’dan Deus in Machina’ya: Yapay Zekâ Tabanlı İsa Uygulamalarında Dinî Temsilin Dönüşümü. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 26(3), 1863-1893. https://doi.org/10.33415/daad.1961442
Vancouver
Çiftçi EN, Yeşilyurt M. Deus ex Machina’dan Deus in Machina’ya: Yapay Zekâ Tabanlı İsa Uygulamalarında Dinî Temsilin Dönüşümü. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi. 2026;26(3):1863-1893. doi:10.33415/daad.1961442
BibTeX
@article{ifti2026,
author = {Çiftçi, Esra Nur and Yeşilyurt, Muhammet},
title = {Deus ex Machina’dan Deus in Machina’ya: Yapay Zekâ Tabanlı İsa Uygulamalarında Dinî Temsilin Dönüşümü},
journal = {Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi},
year = {2026},
volume = {26},
number = {3},
pages = {1863--1893},
doi = {10.33415/daad.1961442}
}
EUVIMED