EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARINDA TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİNİN YENİDEN ÜRETİMİ: KODLAMA VE VERİ SETLERİNDEKİ GİZLİ ÖNYARGILAR

Nevra Üçler, Doç. Dr. Zeynep Burcu ŞAHİN

Yeni Yüzyil'da Iletisim Çalismalari Dergisi · 31.07.2025

DOI: 10.66009/yyicd.2026.11 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Yeni Yüzyil'da Iletisim Çalismalari Dergisi, online erschienen am 31.07.2025. Verfasst von Nevra Üçler und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit wurde bisher 3-mal zitiert (Crossref).

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Birleşmiş Milletler (BM) tarafından temel bir insan hakkı olarak tanımlanan toplumsal cinsiyet eşitliği, ‘Bin Yıl Kalkınma Hedefleri’ arasında beşinci hedef olarak belirlenmiştir. Türkiye’de toplumun yaklaşık yarısını oluşturan kadınlar, siyasi, ekonomik ve sosyal alanlarda erkeklerle eşit haklara sahip değildir. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte yapay zekâ programları; kodlama, görselleştirme, veri analizleri, doğal dil işleme, güvenlik ve izleme gibi pek çok farklı amaçla kullanılmaya başlanmıştır. Bu çalışmada, yapay zekâ sistemlerinin toplumsal cinsiyeti nasıl temsil ettiğini ve bu temsillerin önyargıları nasıl yansıttığını anlamak amacıyla feminist teknoloji kuramından yararlanılmıştır. Bu çalışmanın amacı, yapay zekâ uygulamalarında kullanılan algoritmaların ve veri setlerinin toplumdaki önyargıları nasıl yeniden ürettiğini tespit etmektir. Metin yazma ve görselleştirme yeteneklerine sahip yapay zekâ programları arasında özellikle ChatGPT, DALL-E 3 ve Perplexity ön plana çıkmaktadır. Çalışma kapsamında ChatGPT, DALL-E 3 ve Perplexity yapay zekâ uygulamaları incelenmiştir. Yapay zekâ uygulamalarına, toplumdaki kadınlık ve erkeklik rolleri, toplumsal cinsiyet kavramının tanımı ve toplumsal cinsiyet eşitliğini etkileyen faktörler vb. hakkında sorular yöneltilmiştir. Bu soruların yanı sıra uygulamalardan toplumsal cinsiyet rollerine dayanarak kadın ve erkek figürleri oluşturması talep edilmiş ve bu doğrultuda bir görselleştirme gerçekleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler, tematik analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları, yapay zekâ uygulamalarında tanımlanan toplumsal cinsiyet rollerinin birbirinden farklılaştığını; kadınların genellikle ‘nazik’, ‘duygusal’, ‘sevecen’ gibi sıfatlarla tanımlanırken, erkeklerin daha çok ‘bireysel başarı’, ‘güç’ ve ‘statü’ ile ilişkilendirildiğini ortaya koymuştur

Zitieren

APA

Üçler, N., & ŞAHİN, D. D. Z. B. (2025). YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARINDA TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİNİN YENİDEN ÜRETİMİ: KODLAMA VE VERİ SETLERİNDEKİ GİZLİ ÖNYARGILAR. Yeni Yüzyil'da Iletisim Çalismalari Dergisi. https://doi.org/10.66009/yyicd.2026.11

Vancouver

Üçler N, ŞAHİN DDZB. YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARINDA TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİNİN YENİDEN ÜRETİMİ: KODLAMA VE VERİ SETLERİNDEKİ GİZLİ ÖNYARGILAR. Yeni Yüzyil'da Iletisim Çalismalari Dergisi. 2025. doi:10.66009/yyicd.2026.11

BibTeX
@article{ler2025,
  author = {Üçler, Nevra and ŞAHİN, Doç. Dr. Zeynep Burcu},
  title = {YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARINDA TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİNİN YENİDEN ÜRETİMİ: KODLAMA VE VERİ SETLERİNDEKİ GİZLİ ÖNYARGILAR},
  journal = {Yeni Yüzyil'da Iletisim Çalismalari Dergisi},
  year = {2025},
  doi = {10.66009/yyicd.2026.11}
}
Kostenlos starten →