Yürütücü İşlevler-Ebeveyn ve Yürütücü İşlevler-Öğretmen Ölçeklerinin Geliştirilmesi
Anadolu Journal Of Educational Sciences International · 24.06.2026 · 16 (2) · 812-838
DOI: 10.18039/ajesi.1792146 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Anadolu Journal Of Educational Sciences International, online erschienen am 24.06.2026. Verfasst von Tamer Genç und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 51 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Yürütücü işlevler (Yİ) hedefe yönelik davranışların yönetiminde kritik rol oynayan, yaşamın her anında aktif olarak kullanılan bilişsel becerilerdir. Yİ sorunları çeşitli iletişim problemlerine, sosyal ve akademik yaşantıda başarısızlıklara sebep olmaktadır. Bu başarısızlık durumlarını engellemek amacıyla erken dönemde Yİ’nin değerlendirilmesi gerekmektedir. Ülkemizde erken dönemi de içeren Yİ ve alt bileşenlerini (ketleyici kontrol, çalışma belleği, bilişsel esneklik) değerlendirmeyi sağlayacak bildirime dayalı bir araç bulunmamaktadır. Bu çalışma Yürütücü İşlevler Ölçeği (YİÖ)-Ebeveyn (28 madde) ve YİÖ-Öğretmen (29 madde) ölçeklerinin geliştirilmesini ve psikometrik özelliklerini açıklamaktadır. Ölçeklerin faktör yapılarını belirlemek için 3;0-11;11 yaş arası çocukların ebeveynleri (n= 438) ve öğretmenlerinden (n= 232) toplanan iki ayrı veri setine Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. YİÖ-Ebeveyn’i: Ketleyici Kontrol (uyaran ve dürtü), Çalışma Belleği (hatırlama ve depolama) ve Bilişsel Esneklik (davranış ve sosyal); YİÖ-Öğretmen’i de benzer şekilde en iyi 6 faktörlü yapının: Ketleyici Kontrol (uyaran ve dürtü), Çalışma Belleği (hatırlama ve genel) ve Bilişsel Esneklik (davranış ve duygu) açıkladığı belirlenmiştir. Güvenirlik tahminlerinin YİÖ-Ebeveyn ölçeği toplamı için iyi (.83); YİÖ-Öğretmen ölçeği toplamı için çok iyi (.91) olduğu belirlenmiştir. Ayrıca ölçeklerin özel gereksinim durumunu ayırt edicilikleri yüksek bulunmuştur. Bu bilgiler doğrultusunda YİÖ-Ebeveyn ve YİÖ-Öğretmen kendi dil ve kültürümüzde geliştirilmiş, geçerli, güvenilir, klinik ya da eğitimsel ortamlarda kullanıma uygun, özel gereksinimli ve tipik gelişen çocuklara uygulanabilecek araçlardır.
Zitieren
APA
Genç, T., & Doğan, M. (2026). Yürütücü İşlevler-Ebeveyn ve Yürütücü İşlevler-Öğretmen Ölçeklerinin Geliştirilmesi. Anadolu Journal Of Educational Sciences International, 16(2), 812-838. https://doi.org/10.18039/ajesi.1792146
Vancouver
Genç T, Doğan M. Yürütücü İşlevler-Ebeveyn ve Yürütücü İşlevler-Öğretmen Ölçeklerinin Geliştirilmesi. Anadolu Journal Of Educational Sciences International. 2026;16(2):812-838. doi:10.18039/ajesi.1792146
BibTeX
@article{Gen2026,
author = {Genç, Tamer and Doğan, Murat},
title = {Yürütücü İşlevler-Ebeveyn ve Yürütücü İşlevler-Öğretmen Ölçeklerinin Geliştirilmesi},
journal = {Anadolu Journal Of Educational Sciences International},
year = {2026},
volume = {16},
number = {2},
pages = {812--838},
doi = {10.18039/ajesi.1792146}
}
EUVIMED