EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Erdem ve Tanrı Tasavvurunun Kesişimi: İnanç Çeşitliliği Üzerinden Bir Analiz

Büşra Nur Yüksel

Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi · 31.05.2026 · 67 (1) · 343-362

DOI: 10.33227/auifd.1720223 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 31.05.2026. Verfasst von Büşra Nur Yüksel. Die Arbeit nennt 52 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, “Tanrı tasavvuru erdemleri doğrudan etkileyebilir mi?” sorusunu, inanç durumu ekseninde metafor temelli bir yaklaşımla ele almaktadır. Çalışma örneklemi, Müslüman (N= 426), Hristiyan (N= 108), İnançsız (N= 78) ve diğer inanç gruplarına mensup katılımcılardan oluşmakta ve yaşları 18-51 arasında değişmektedir. Çalışmada, Tanrı’yı betimlemek için kullanılan yaygın metaforlar sistematik olarak kodlanmış; Tanrı Tasavvuru Metafor Anketi ve Tanrı Algısı Ölçeğiyle, erdemler ise Karakter Güçleri Ölçeği (CS-SDS) ile ölçülmüştür. SPSS kullanılarak gerçekleştirilen normallik analizleri sonucunda ise parametrik testler uygulanmış ve inanç grupları arasındaki farklılıklar Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve LSD Çoklu Karşılaştırma Testi ile, Tanrı tasavvuru ve karakter güçleri arasındaki ilişkiler ise Pearson Korelasyon Analizi ile incelenmiştir. Bulgular olumlu Tanrı tasavvurunun Müslümanlarda Hristiyanlardan; Hristiyanlarda ise inançsızlardan daha yüksek seyrettiğini göstermiştir. Ayrıca Tanrı tasavvurunun niteliğinin ve düzeyinin cesaret, insaniyet, adalet, ölçülülük ve aşkınlık erdemlerinde anlamlı farklılaştığını ortaya koymuştur. Metafor kategorileri ile erdemler arasında tutarlı eşleşmeler saptanmıştır: “kurtarıcı” Tanrı metaforu ile cesaret, affedici/bağışlayıcı Tanrı metaforu ile insaniyet, adil Tanrı metaforu ile adalet, dengeli Tanrı metaforu ile ölçülülük, umut Tanrı metaforu ile aşkınlık örtüşmüştür. Bu eşleşmeler, Tanrı tasavvurunun yalın bir teolojik temsil olmanın ötesinde, kişinin anlam inşası yoluyla psikolojik ve ahlaki örüntülerini düzenleyen üst düzey bir mekanizma gibi işlediğini, Tanrı metaforları ile erdemler arasında öngörülebilir paralellikler olduğunu ve din psikolojisi ile erdem/karakter araştırmalarını köprüleyerek, farklı inanç gruplarının “teo-ahlaki profillerinin” metaforlar üzerinden ayırt edilebilir biçimde farklılaştığını göstererek Tanrı tasavvuru ve erdem ilişkisinin ampirik dayanağını güçlendirmiş; gruplar arasındaki sıralı örüntüyle dinî biliş ile ahlaki eğilimler arasında anlamlı ilişkilerin bulunduğunu ortaya koymuş, teolojik tasavvurlar ile erdem puanlarının birlikte değişimini çok disiplinli bir çerçevede değerlendirmiştir.

Zitieren

APA

Yüksel, B. N. (2026). Erdem ve Tanrı Tasavvurunun Kesişimi: İnanç Çeşitliliği Üzerinden Bir Analiz. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 67(1), 343-362. https://doi.org/10.33227/auifd.1720223

Vancouver

Yüksel BN. Erdem ve Tanrı Tasavvurunun Kesişimi: İnanç Çeşitliliği Üzerinden Bir Analiz. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026;67(1):343-362. doi:10.33227/auifd.1720223

BibTeX
@article{Yksel2026,
  author = {Yüksel, Büşra Nur},
  title = {Erdem ve Tanrı Tasavvurunun Kesişimi: İnanç Çeşitliliği Üzerinden Bir Analiz},
  journal = {Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {67},
  number = {1},
  pages = {343--362},
  doi = {10.33227/auifd.1720223}
}
Kostenlos starten →