EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Eksarhanenin Kuruluşundan Kiliseler Kanununa Bulgar Ortodokslarının Rum Patrikhanesi Karşısında Meşruiyet ve Varlık Mücadelesi

Bülent Atalay

Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi · 17.07.2026 · 16 (32) · 439-472

DOI: 10.33207/trkede.1863466 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 17.07.2026. Verfasst von Bülent Atalay. Die Arbeit nennt 90 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bulgarların tarihî serüveni, Türk kültür havzasından uzaklaşıp Slav dairesine girmeleri ve Ortodoksluğu benimsemeleriyle yeni bir evreye girmiştir. Osmanlı fethinden sonra yüzyıllarca Fener Rum Patrikhanesi’nin tahakkümünde yaşayan bu Bulgar Ortodokslar, Fransız İhtilalinin tetiklediği milliyetçilik rüzgârlarıyla birlikte, kendilerini “Rum” addeden katı zihniyete karşı bir uyanış başlatmışlardır. Bu süreçte Patrikhanenin, nüfuzunu kaybetme korkusuyla artırdığı baskılar, Bulgarların varlık mücadelesiyle doğru orantılı bir şiddete dönüşmüştür. Patrikhane, sahip olduğu imtiyazları istismar ederek hem maddi hem de manevi şiddete başvurarak; dünya ve ahiret korkusu salmış, günah ve sevap kavramlarını birer siyasi baskı aracına dönüştürmüştür. Özellikle Rumları ve diğer Ortodoks unsurları Bulgarlara karşı kışkırtan, köklü olduğu kadar kibirli de olan bu yapı, dini sorumluluklarını ihmal ederek tamamen siyasi bir hakimiyet hedefine yönelmiştir. Bu baskı ikliminde Bulgarlar, oldukça stratejik bir yol izlemişlerdir. Karşılarında Osmanlı İmparatorluğu’nun en köklü kurumlarından birinin bulunduğunun bilinciyle, bir yandan eğitim ve ibadet dilinin Bulgarca olması için mücadele vermiş, diğer yandan devlete olan sadakatlerini her fırsatta hissettirerek Bâbıâli’nin itimadını kazanmayı başarmışlardır. Küçük bir Papazevinden başlayan bu kurumsal inşa süreci, devletin adaletine sığınarak elde edilen Eksarhlık Fermanı ile hukuki bir zaferle taçlanmıştır. Bu mücadelede Bulgarlar Rusya’nın desteğini alırken, Batılı devletler ise “Helenperestlik” duygularıyla Patrikhanenin ve Rumların haksız uygulamalarına dahi göz yummuşlardır. Sonuç olarak, Patrikhanenin tüm engelleme girişimlerine rağmen Bulgarlar; dinî, kültürel ve nihayetinde siyasi bağımsızlıklarına giden yolu sabırla örmüşlerdir. Kilise ve Mektepler Kanunu gibi hukuki zeminleri ustalıkla kullanarak elde ettikleri bu üstünlük, sadece bir mezhep ayrışması değil, bir halkın varlık ve bağımsızlık ilanı olmuştur. Patrikhane, görünürde dinî gerçekte “millî” ve “yayılmacı” hedeflerinden hiçbir zaman vazgeçmezken; Bulgar Ortodokslar geçmişin acı tecrübelerinden ders çıkararak hem dinî hem de millî bağımsızlıklarını tescil ettirmiş bir toplum olarak tarihteki yerlerini sağlamlaştırmışlardır.

Zitieren

APA

Atalay, B. (2026). Eksarhanenin Kuruluşundan Kiliseler Kanununa Bulgar Ortodokslarının Rum Patrikhanesi Karşısında Meşruiyet ve Varlık Mücadelesi. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 16(32), 439-472. https://doi.org/10.33207/trkede.1863466

Vancouver

Atalay B. Eksarhanenin Kuruluşundan Kiliseler Kanununa Bulgar Ortodokslarının Rum Patrikhanesi Karşısında Meşruiyet ve Varlık Mücadelesi. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2026;16(32):439-472. doi:10.33207/trkede.1863466

BibTeX
@article{Atalay2026,
  author = {Atalay, Bülent},
  title = {Eksarhanenin Kuruluşundan Kiliseler Kanununa Bulgar Ortodokslarının Rum Patrikhanesi Karşısında Meşruiyet ve Varlık Mücadelesi},
  journal = {Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {16},
  number = {32},
  pages = {439--472},
  doi = {10.33207/trkede.1863466}
}
Kostenlos starten →