Necati Öner’de Eleştirel Rasyonalizm, İnsan Hürriyeti ve Determinizm
MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi · 24.10.2026 · 15 (4) · 1321-1331
DOI: 10.33206/mjss.1890644 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, online erschienen am 24.10.2026. Verfasst von Sait Kar und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 20 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Necati Öner’in insan hürriyeti ve determinizm problemine yaklaşımını eleştirel rasyonalizm bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada kavramsal çözümleme ve karşılaştırmalı yorum yöntemi benimsenmiş; Öner’in eleştirel zihniyet, seçme hürriyeti, eylem hürriyeti, vicdan, hoşgörü ve ilahî irade kavramları, Popper’ın eleştirel rasyonalizminde öne çıkan yanılabilirlik, yanlışlanabilirlik, çoğulculuk ve açık toplum vurgularıyla birlikte değerlendirilmiştir. Makalenin temel iddiası, Öner’in hürriyet anlayışının Poppercı eleştirel rasyonalizmle doğrudan bir özdeşlik veya etkilenme ilişkisi içinde değil; yanılabilir bilgi, eleştirel akıl ve hoşgörü fikri üzerinden kurulabilecek yorumlayıcı bir yakınlık içinde bulunduğudur. Bununla birlikte Öner, insan özgürlüğünü yalnızca epistemolojik ve toplumsal bir problem olarak değil; vicdan, manevi hürriyet ve Tanrı’nın sınırsız iradesiyle ilişkilendirerek teolojik-ahlaki bir zeminde temellendirir. Bu yönüyle çalışma, Öner’in düşüncesinin Türkiye bağlamında hürriyet, ahlaki sorumluluk ve hoşgörü ekseninde eleştirel rasyonalizmle ilişkilendirilebilecek özgün bir felsefi açılım sunduğunu ileri sürmektedir. Bu çerçeve, Öner’in determinizm eleştirisinin yalnızca fiziksel indeterminizmden değil, insanın ahlaki ve vicdani tecrübesinden de beslendiğini göstermektedir. Böylece makale, Öner’in hürriyet tartışmasına katkısını Popper’la ilişkisi ve ondan ayrıldığı noktalar üzerinden daha belirgin hale getirmektedir.
Zitieren
APA
Kar, S., & Öz, A. (2026). Necati Öner’de Eleştirel Rasyonalizm, İnsan Hürriyeti ve Determinizm. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 15(4), 1321-1331. https://doi.org/10.33206/mjss.1890644
Vancouver
Kar S, Öz A. Necati Öner’de Eleştirel Rasyonalizm, İnsan Hürriyeti ve Determinizm. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2026;15(4):1321-1331. doi:10.33206/mjss.1890644
BibTeX
@article{Kar2026,
author = {Kar, Sait and Öz, Adem},
title = {Necati Öner’de Eleştirel Rasyonalizm, İnsan Hürriyeti ve Determinizm},
journal = {MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi},
year = {2026},
volume = {15},
number = {4},
pages = {1321--1331},
doi = {10.33206/mjss.1890644}
}
EUVIMED