Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul Teşkilatından Genel Merkeze Gelen Siyasi Şikâyetler (1948-1950)
Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi · 2026-05 · 12 (22) · 163-190
DOI: 10.32739/uskudarsbd.12.22.173 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2026-05. Verfasst von Hacı Veli Gök.
Abstract (Originalsprache)
Cumhuriyet Halk Partisi 9 Eylül 1923 tarihinde Halk Fırkası adı ile kurulmuş, 10 Kasım 1924 tarihinde ise Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) adını almıştır. CHP, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası deneyimleri dışında 1945 yılına kadar ülkede Tek Parti olarak faaliyet yürütmüştür. 14 Mayıs 1950 genel seçimleri sonucunda ise iktidarı Demokrat Parti’ye (DP) bırakmak zorunda kalmıştır. Çalışmanın temeli, çok partili yaşam öncesi oy kaygısı ile hareket etmeyen CHP’nin çok partili yaşam ile birlikte, özellikle DP gibi güçlü bir rakibin karşısına çıkmasıyla muhalefeti siyaseten bertaraf etmek için bir takım arayış ve çalışma içerisine girmesine dayanmaktadır. Bu noktada 1948-1950 arasında CHP’nin siyasi rakiplerini bertaraf etmek adına bazı önlemlere başvurduğu görülmektedir. Bahse konu tarihler arası CHP siyasi faaliyetleri incelendiğinde, İstanbul’daki birtakım sektör ve kurumlarda DP taraftarı olan ya da DP’ye gönül vermiş bazı kişilerin isimlerinin ilgili kurumlara doğrudan raporlandığı görülmektedir. CHP İstanbul İl Başkanlığı, CHP Genel Sekreterliği ve ilgili bakanlıklar arasında yapılan yazışmalar bu duruma örnek olarak gösterilebilir. Buradaki temel endişe ise bu kişilerin makamları gereği kısa sürede CHP aleyhtarı bir kitle yaratabilecek konumda olmalarından kaynaklanmaktadır. Çalışmada, CHP’nin 14 Mayıs 1950 genel seçimleri öncesi iktidarı elinde tutmak adına İstanbul’da yürüttüğü siyasi faaliyetler incelenmiştir. Bu bağlamda 1950 genel seçimleri öncesi kritik bir devre olan 1948-1950 arası dönemde CHP’nin muhalefetin gücünü kırmak adına İstanbul’da ne türden siyasi çalışmalar yaptığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda yöntemsel olarak öncelikle ana kaynaklardan faydalanılmış ve geniş yelpazede bir kaynak taraması yapılmıştır. Cumhurbaşkanlığı Cumhuriyet Arşivleri, dönem gazeteleri ve dergileri, TBMM Tutanak Dergileri ve teliftetkik eserler başta olmak üzere kapsamlı bir araştırma gerçekleştirilmiştir.
Zitieren
APA
Gök, H. V. (2026). Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul Teşkilatından Genel Merkeze Gelen Siyasi Şikâyetler (1948-1950). Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(22), 163-190. https://doi.org/10.32739/uskudarsbd.12.22.173
Vancouver
Gök HV. Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul Teşkilatından Genel Merkeze Gelen Siyasi Şikâyetler (1948-1950). Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;12(22):163-190. doi:10.32739/uskudarsbd.12.22.173
BibTeX
@article{Gk2026,
author = {Gök, Hacı Veli},
title = {Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul Teşkilatından Genel Merkeze Gelen Siyasi Şikâyetler (1948-1950)},
journal = {Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {12},
number = {22},
pages = {163--190},
doi = {10.32739/uskudarsbd.12.22.173}
}
EUVIMED