Büyük Dil Modelleri ile Tarihî Metinlerde Adlandırılmış Varlık Tanıma: Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nden Botanik Bilgi Çıkarımı
Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi · 25.03.2026 · 28 (1) · 259-267
DOI: 10.32709/akusosbil.1843063 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 25.03.2026. Verfasst von Gönül Erdem Nas. Die Arbeit nennt 20 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışmada, 17. yüzyıl Osmanlı seyahat edebiyatının en önemli eserlerinden biri olan Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nden bitki isimlerinin otomatik olarak çıkarılması için büyük dil modeli (BDM) tabanlı bir adlandırılmış varlık tanıma (AVT) sistemi geliştirilmiştir. Geliştirilen sistem, Claude Sonnet 4.5 modeli kullanarak tarihî metinleri işlemektedir. Seyahatname'nin on cildi analiz edilmiş ve bitki türü adları tespit edilmiştir. Sistem, Osmanlı Türkçesi'ndeki Arapça ve Farsça kökenli botanik terimleri (engür→üzüm, sanavber→çam, gendüm→buğday) başarıyla tanımış ve modern karşılıklarıyla eşleştirmiştir. Çalışmanın sonuçları, BDM'lerin tarihî veriler üzerinde bitki isimlerinin etiketlenmesi görevinde etkili bir şekilde kullanılabileceğini göstermektedir. Elde edilen veri seti, Osmanlı dönemi botanik coğrafyası sözlüğü ve dijital beşeri bilimler araştırmaları için değerli bir kaynak oluşturmaktadır.
Zitieren
APA
Nas, G. E. (2026). Büyük Dil Modelleri ile Tarihî Metinlerde Adlandırılmış Varlık Tanıma: Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nden Botanik Bilgi Çıkarımı. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 28(1), 259-267. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1843063
Vancouver
Nas GE. Büyük Dil Modelleri ile Tarihî Metinlerde Adlandırılmış Varlık Tanıma: Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nden Botanik Bilgi Çıkarımı. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;28(1):259-267. doi:10.32709/akusosbil.1843063
BibTeX
@article{Nas2026,
author = {Nas, Gönül Erdem},
title = {Büyük Dil Modelleri ile Tarihî Metinlerde Adlandırılmış Varlık Tanıma: Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nden Botanik Bilgi Çıkarımı},
journal = {Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {28},
number = {1},
pages = {259--267},
doi = {10.32709/akusosbil.1843063}
}
EUVIMED