Gilgameš Destanı’nda Bilgeliğin Metamorfozu: Eski Babilce ve Standart Babilce Versiyonlar Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi · 13.03.2026 · (Advanced Online Publication) · 257-275
DOI: 10.32600/huefd.1781269 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 13.03.2026. Verfasst von Özlem Albayrak. Die Arbeit nennt 69 Literaturangaben. Gefördert von: Bu çalışma herhangi bir kurum veya fon tarafından desteklenmemiştir..
Abstract (Originalsprache)
Bilgelik edebiyatı başlığı altında kategorize edilen metinler, Eski Mezopotamya’da başlangıçta çiftçilik, zanaatkârlık ve kâtiplik gibi belirli becerileri ya da uygar yaşam için gerekli deneyimsel bilgiyi ifade eden bilgelik kavramının, MÖ 2. binyıldan 1. binyıla geçiş sürecinde önemli bir dönüşüm geçirdiğini göstermektedir. Bu tarihsel süreçten itibaren bilgelik, ömür boyu deneyimle edinilen insani bir nitelik olmaktan çıkarak, tanrısal bir sıfat ya da tanrılar tarafından seçilmiş kişilere bahşedilen ezoterik bir bilgi hâline gelmiştir. Biçimsel olarak epik bir anlatı özelliği taşıması nedeniyle modern araştırmacılar tarafından genellikle bilgelik edebiyatı kategorisine dâhil edilmeyen Gilgameš Destanı’nın günümüzde iyi bilinen iki ana versiyonu arasındaki farklılıklar, Eski Mezopotamya edebi geleneğindeki bu dönüşümün en erken tarihli kanıtlarından birini sunmaktadır. Destanın söz konusu versiyonlarından ilki, Gilgameš’in kadın meyhaneci Šiduri’den aldığı öğütlerle bilgeliğe ulaştığı ve yaklaşık MÖ 1700’e tarihlenen Eski Babilce versiyondur. Diğer versiyon ise, Gilgameš’in bilgeliğe sıradan ölümlülerin erişemeyeceği bir yer olan Utnapištim’in diyarında ulaştığı ve yaklaşık MÖ 1100’e tarihlenen Standart Babilce versiyondur. Bu çalışmada, Gilgameš Destanı’nın Eski Babilce ve Standart Babilce versiyonları arasındaki üslup ve dil düzeyindeki farklılıklardan tematik, anlamsal ve yapısal boyuttaki önemli dönüşümlere kadar uzanan farklar karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu karşılaştırmalı yöntem kapsamında, hem Gilgameš Destanı’nın bilgelik geleneğiyle ilişkisi incelenmiş hem de destan aracılığıyla Eski Mezopotamya’da bilgelik kavramının tanım ve kaynağında meydana gelen metamorfoz ile bu metamorfozun Kassit Dönemi’nde yaşanan entelektüel değişimlerle ilişkisi değerlendirilmiştir.
Förderung
- Bu çalışma herhangi bir kurum veya fon tarafından desteklenmemiştir.
Zitieren
APA
Albayrak, Ö. (2026). Gilgameš Destanı’nda Bilgeliğin Metamorfozu: Eski Babilce ve Standart Babilce Versiyonlar Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 257-275. https://doi.org/10.32600/huefd.1781269
Vancouver
Albayrak Ö. Gilgameš Destanı’nda Bilgeliğin Metamorfozu: Eski Babilce ve Standart Babilce Versiyonlar Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2026:257-275. doi:10.32600/huefd.1781269
BibTeX
@article{Albayrak2026,
author = {Albayrak, Özlem},
title = {Gilgameš Destanı’nda Bilgeliğin Metamorfozu: Eski Babilce ve Standart Babilce Versiyonlar Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme},
journal = {Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
number = {Advanced Online Publication},
pages = {257--275},
doi = {10.32600/huefd.1781269}
}
EUVIMED