Mehmed Zati Bey’in Henri Reber “Traite D’harmonie” Çevirisinin İncelenmesi
Art Vision · 30.03.2026 · (56) · 51-60
DOI: 10.32547/artvision.1614026 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Art Vision, online erschienen am 30.03.2026. Verfasst von Gökhan Yalçın. Die Arbeit nennt 12 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Muzıka-i Hümayun hocalarından, Kaymakam Mehmed Zâti [Arca] (1864-1951), Muzıka-i Hümayun’da verilen musiki eğitimini yöntem ve kaynak açısından yetersiz bulmuş ve Fransız besteci Henri Reber’in Traite D’harmonie adlı kitabını çevirme kararı almıştır. Mütercim İbrahim Edhem’in de yardımıyla 1900 yılında çeviri çalışmasını tamamlamıştır. Fakat kitabın yayınlanması mümkün olmadığı gibi uzun bir süre bu çalışmadan istifade edilememiş, haberdar dahi olunamamıştır. Mezkûr el yazması eser halen T 4403 numara ile İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi’nde bulunmaktadır. Çeviri kitapta armoni bilgilerinin yanı sıra Muzıka-i Hümayun’da verilmekte olan Batı müziği eğitimine, musiki kitaplarına olan ihtiyaca, yayım aşamalarında karşılaşılan sorunlara ve özellikle de terminolojide karşılaşılan sorunlara işaret eden birkaç bölümün olduğu fark edilmiştir. Bu çalışmanın amacı da Zâti Bey’in Kütübhane-i Musikiden Armoni Fenni, yani Fenn-i Ahenk kitabının çeviri aşamalarında karşılaştığı sorunların ve bu sorunlara ne tür çözümler ürettiğinin ve Fransızca terimlere karşı hangi Türkçe terimleri önerdiğinin tespit edilmesi olarak belirlenmiştir. Bu amaçla çalışmada; literatür taraması, doküman analizi gibi nitel bir sürecin izlendiği nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında mezkûr kitap Osmanlı Türkçesinden yeni harflere çevrilmiş, konu başlıklarına göre armoni dersleri, özellikle terimler yönünden ele alınmış ve incelenmiştir. Kitapta bizzat Zâti Bey’in kırmızı renk ile dikkat çektiği ve bazen de dipnotta açıklamalarda bulunduğu tespit edilen yeni terimler tablolar halinde sunulmuştur.
Zitieren
APA
Yalçın, G. (2026). Mehmed Zati Bey’in Henri Reber “Traite D’harmonie” Çevirisinin İncelenmesi. Art Vision, 51-60. https://doi.org/10.32547/artvision.1614026
Vancouver
Yalçın G. Mehmed Zati Bey’in Henri Reber “Traite D’harmonie” Çevirisinin İncelenmesi. Art Vision. 2026:51-60. doi:10.32547/artvision.1614026
BibTeX
@article{Yaln2026,
author = {Yalçın, Gökhan},
title = {Mehmed Zati Bey’in Henri Reber “Traite D’harmonie” Çevirisinin İncelenmesi},
journal = {Art Vision},
year = {2026},
number = {56},
pages = {51--60},
doi = {10.32547/artvision.1614026}
}
EUVIMED