EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

KUTADGU BİLİG’DE MUTLULUK KAVRAMININ KAYNAKLARI

Asiye Figen Kalkan Yaman

Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi · 09.06.2026 · 11 (1) · 156-187

DOI: 10.32321/cutad.1916460 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 09.06.2026. Verfasst von Asiye Figen Kalkan Yaman. Die Arbeit nennt 65 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

İslami dönem Türk edebiyatının ilk yapıtı Kutadgu Bilig üzerinde bugüne kadar dil, edebiyat, tarih, felsefe, sosyoloji, ilahiyat, psikoloji, siyaset bilimi, kamu yönetimi, tıp gibi farklı alanlarda birçok yerli ve yabancı çalışma yapılmıştır. Kutadgu Bilig, aynı zamanda edebiyatımızın ilk siyasetnamesi ve buna bağlı olarak ilk nasihatnamesidir. Daha sonraki dönemlerde edebiyatımızda çok sayıda siyasetname ve nasihatname yazılmıştır. Ancak Kutadgu Bilig’in karşılıklı konuşmalarla örülü alegorik bir öykü biçiminde oluşturulması onu diğerlerinden ayıran özgün yönüdür. Kutadgu Bilig adını günümüz Türkçesine “Mutluluk Vermesi Gereken Bilgi” olarak aktarabiliriz. Tamamen Türkçe sözcüklerden oluşan Kutadgu Bilig adı hem döneminde hem de sonrasında yazılan tarihî metinlerimizde, bir daha hemen hemen hiçbir Türkçe yazılmış yapıtta göremediğimiz bir Türkçecilik örneğidir. Kut ve ondan türeyen kutad- sözcüklerine daha önce yazılmış Eski Türkçe metinlerde sıkça karşılaşmamıza karşın kutad- eyleminden türeyen kutadgu sözcüğüne söz konusu yapıtla birlikte ilk kez karşılaşıyoruz. Yine metnimizde, kut sözcüğünün, daha önceki dönemlerde kullanılan ‘baht, talih, Tanrı tarafından verilen devlet yönetme gücü’ anlamlarının dışında, ‘saadet/mutluluk’ anlamı ile karşılandığını da görüyoruz. Yusuf Hâs Hâcip’in yapıtında başka Türkçe köklerden yeni sözcükler türettiğini de biliyoruz. Yusuf Hâs Hâcip dilimize yeni kavramlar kazandırmakla kalmamış, birtakım felsefi konuları edebî yapıtlarımızın konusu hâline getirmiştir. Mutluluk kavramı ile birlikte ortaya atılan adalet, akıl, bilgi, erdem gibi başlıca kavramlar daha sonraki siyasetnamelerimizde de benzerini göremediğimiz felsefi bir boyutta ele alınmıştır. Çalışmamızın çıkış noktasını şairin bu tercihleri oluşturmuştur. Yusuf Hâs Hâcip’in yapıtını kurgularken ona ad olarak da verdiği mutluluk kavramını herhangi bir etki dolayısıyla yazmış ise bu etkinin nereden kaynaklanmış olabileceği sorusu araştırmamızın esasını teşkil etmektedir. Bu konuda kimi araştırmacılar 11. yüzyılda Türklerin yaşadıkları coğrafi bölge itibariyle karşılaştıkları Çin, İran, Hint kültürlerini işaret ediyorsa da kimi araştırmacılar doğrudan ya da dolaylı olarak Eski Yunan kaynaklarını göstermektedir. Biz de bu konuda başta mutluluk olmak üzere çeşitli felsefi kavramlara geliştirilen ortak bakış açılarından hareketle Eski Yunan etkilerinin olabileceğini düşünüyoruz.Çalışmamızda nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Buna bağlı olarak kuram oluşturma araştırma deseninde, doküman incelemesi veri toplama yöntemi ile veriler toplanmıştır. Topladığımız bu veriler, tümdengelimci ve tümevarımcı analiz yöntemlerinin birlikte kullanılması ile oluşturulan bir karma analiz yolu ile çözümlenmiştir.

Zitieren

APA

Yaman, A. F. K. (2026). KUTADGU BİLİG’DE MUTLULUK KAVRAMININ KAYNAKLARI. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 11(1), 156-187. https://doi.org/10.32321/cutad.1916460

Vancouver

Yaman AFK. KUTADGU BİLİG’DE MUTLULUK KAVRAMININ KAYNAKLARI. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi. 2026;11(1):156-187. doi:10.32321/cutad.1916460

BibTeX
@article{Yaman2026,
  author = {Yaman, Asiye Figen Kalkan},
  title = {KUTADGU BİLİG’DE MUTLULUK KAVRAMININ KAYNAKLARI},
  journal = {Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {11},
  number = {1},
  pages = {156--187},
  doi = {10.32321/cutad.1916460}
}
Kostenlos starten →