Początki i rozwój Archiwum Kongregacji Nadzwyczajnych Spraw Kościelnych (1814-1878)
Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne · 30.06.2026 · 126 · 41-60
DOI: 10.31743/abmk.18461 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Anna Barańska. Die Arbeit nennt 66 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-SA 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Artykuł przedstawia, w formie studium przypadku, proces powstawania archiwum przy Kongregacji Nadzwyczajnych Spraw Kościelnych (CAES), od czasu jej utworzenia (1814) do końca pontyfikatu Piusa IX (1878). Autorka analizuje czynniki instytucjonalne i personalne, które wpłynęły na jego organizację, funkcjonowanie i systematyzację akt.Proces formowania się archiwum CAES trwał ponad pół wieku. Decydujące znaczenie miała reorganizacja sekretariatu Kongregacji w 1834 roku, która doprowadziła do oddzielenia jej archiwum od archiwum Sekretariatu Stanu. Od 1848 roku sekretariat CAES zatrudniał archiwistę, a w latach 1850-1872 – także adiunkta archiwalnego. Było to związane z koniecznością uporządkowania szybko rozrastających się zbiorów. Prace inwentaryzacyjne, rozpoczęte po 1856 roku, były prowadzone przez kilkanaście lat. O sprawy archiwum troszczyli się osobiście kolejni sekretarze Kongregacji, zwłaszcza Carlo Vizzardelli, Giovanni Corboli Bussi i Giovanni Cannella. Zabiegali oni o materialne zabezpieczenie zbiorów, dodatkowe etaty i środki finansowe na inwentaryzację, stworzenie odpowiedniego systemu wstępnej klasyfikacji akt. Dużą rolę w organizowaniu i porządkowaniu archiwum odegrał także podsekretarz Luigi Ferrari, który wcześniej przez kilkanaście lat pełnił funkcję archiwisty przy Kongregacji Rozkrzewiania Wiary. W tym czasie ustalił się układ akt, który zasadniczo przetrwał do czasów współczesnych.Archiwum CAES, najpierw udostępniane tylko nielicznym, zostało otwarte dla badaczy po II wojnie światowej. Obecnie funkcjonuje jako Archiwum Historyczne Sekretariatu Stanu - Sekcji ds. stosunków z Państwami (ASRS).
Zitieren
APA
Barańska, A. (2026). Początki i rozwój Archiwum Kongregacji Nadzwyczajnych Spraw Kościelnych (1814-1878). Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, 126, 41-60. https://doi.org/10.31743/abmk.18461
Vancouver
Barańska A. Początki i rozwój Archiwum Kongregacji Nadzwyczajnych Spraw Kościelnych (1814-1878). Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne. 2026;126:41-60. doi:10.31743/abmk.18461
BibTeX
@article{Baraska2026,
author = {Barańska, Anna},
title = {Początki i rozwój Archiwum Kongregacji Nadzwyczajnych Spraw Kościelnych (1814-1878)},
journal = {Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne},
year = {2026},
volume = {126},
pages = {41--60},
doi = {10.31743/abmk.18461}
}
EUVIMED