Jan Jerzy Przebendowski, podskarbi wielki koronny i jego archiwum
Archiwa – Kancelarie – Zbiory · 29.12.2025 · (16 (18)) · 207-272
DOI: 10.12775/akz.2025.008 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Archiwa – Kancelarie – Zbiory, online erschienen am 29.12.2025. Verfasst von Wiesław Nowosad. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Podskarbi wielki koronny Jan Jerzy Przebendowski i jego działalność obrosła już obszerną literaturą, mimo to nadal pozostaje kilka obszarów, które mogą z powodzeniem być eksplorowane. Długowieczność postaci, a w szczególności jej realny wpływ na losy kraju w początkach XVIII w. sprawiły, że to właśnie ten okres znalazł się w kręgu zainteresowania współczesnych badaczy, spychając nieco na plan dalszy jego aktywność z okresu wcześniejszego. Niniejszy tekst stara się przynajmniej w części wypełnić tę lukę. Pierwsza część tekstu poświęcona jest herbowi rodziny, który ewoluował na przestrzeni lat, sprawiając heraldykom niemały problem i prowadząc w ostateczności do różnych jego interpretacji i przedstawień. Druga część skupia się na pierwszym okresie życia Przebendowskiego, chyba najsłabiej zbadanym, który w jego przypadku obejmował aż 60 lat. Wydaje się, że udało się tu ustalić kilka nieznanych lub niepoprawnie zinterpretowanych faktów w jego biografii. Okres „senatorski” kariery Przebendowskiego niewątpliwie jest najlepiej poznany, w szczególności aktywność publiczna. Tu skupiono się więc głównie na jego majątku, który dotychczas traktowany był pobieżnie. Ostatnia część pracy omawia szeroko pojęte archiwum Jana Jerzego Przebendowskiego, a w zasadzie jego pozostałości rozproszone po różnych archiwach krajowych i zagranicznych, których los związał się z archiwami rodziny Radziwiłłów. Skoncentrowano się tu głównie na charakterystyce materiałów zgromadzonych we wciąż nieuporządkowanej i nieopracowanej części Archiwum Warszawskiego Radziwiłłów w AGAD z nadzieją, że informacje te zainspirują kolejnych badaczy do badań, a sam zbiór stanie się bardziej dostępny.
Zitieren
APA
Nowosad, W. (2025). Jan Jerzy Przebendowski, podskarbi wielki koronny i jego archiwum. Archiwa – Kancelarie – Zbiory, 207-272. https://doi.org/10.12775/akz.2025.008
Vancouver
Nowosad W. Jan Jerzy Przebendowski, podskarbi wielki koronny i jego archiwum. Archiwa – Kancelarie – Zbiory. 2025:207-272. doi:10.12775/akz.2025.008
BibTeX
@article{Nowosad2025,
author = {Nowosad, Wiesław},
title = {Jan Jerzy Przebendowski, podskarbi wielki koronny i jego archiwum},
journal = {Archiwa – Kancelarie – Zbiory},
year = {2025},
number = {16 (18)},
pages = {207--272},
doi = {10.12775/akz.2025.008}
}
EUVIMED