EUVIMEDEUVIMED entdecken
Open Access · CC BY-NC-SA 4.0

„Ciekawyś może przechodniu zakrystyą obejrzeć…” – zapomniane skarby świątyni Radziwiłłów w Nieborowie

Karolina Stanilewicz

Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne · 30.06.2026 · 126 · 547-566

DOI: 10.31743/abmk.18430 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Karolina Stanilewicz. Die Arbeit nennt 34 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-SA 4.0).

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Artykuł poświęcony jest zapomnianemu wyposażeniu zakrystii kościoła Radziwiłłów w Nieborowie. Przedstawia wyroby sztuki złotniczej oraz szaty liturgiczne w kontekście historii świątyni oraz dziedzictwa rodu Radziwiłłów. Kościół w Nieborowie, konsekrowany w 1887 roku przez arcybiskupa warszawskiego Wincentego Teofila Chościaka-Popiela, został wzniesiony według projektu Franciszka Braumana. Budowę finansowano początkowo ze środków Radziwiłłów, a następnie ze składek parafian. Świątynia zastąpiła starszy, drewniano-murowany kościół, wzniesiony w 1717 roku. Znaczącą rolę w urządzaniu nowego kościoła odegrał książę Michał Piotr Radziwiłł (1853-1903), który jako artysta i mecenas sztuki osobiście projektował elementy jego wnętrza. Wytwarzano je w należących do niego manufakturach w Szpanowie i Nieborowie. Do szczególnie cennych elementów wyposażenia należą dębowa balustrada w prezbiterium, sygnowana przez ebenistę Józefa Trynkowskiego, oraz kaplica majolikowa. Radziwiłł jednocześnie zadbał o zachowanie licznych dzieł sztuki sakralnej z dawnego kościoła. Najcenniejsze wyroby rzemiosła artystycznego to dwa kielichy – jeden podarowany w 1720 roku przez proboszcza nieborowskiego Pawła Felicjana Mąkowicza, drugi z 1788 roku z fundacji Marty z Trębickich Radziwiłłowej oraz ornaty i pojedyncze przybory stanowiące ślad po dziesięciu kompletach ornatowych, w większości z XVIII wieku, w dwóch przypadkach z tkanin z pierwszej połowy XVII wieku. Wśród tych ostatnich wyjątkowym zabytkiem jest komplet ornatowy tzw. gobelinowy, w całości wytkany, w pracowni François Glaize’a w latach 1747-1758, na zlecenie biskupa krakowskiego Andrzeja Stanisława Kostki Załuskiego. Michał Piotr Radziwiłł przekazał także do nieborowskiej świątyni liczne zabytki sztuki dawnej, które pozyskał na drodze przekazów i zakupów. Do szczególnie cennych należało kilka zabytków stanowiących pierwotne wyposażenie zlikwidowanej w 1886 roku Kaplicy seminaryjnej św. Karola Boromeusza w Łowiczu – monstrancji wykonanej w warsztacie paryskiego złotnika Guillaume’a Jacoba, czynnego w latach 1666-1715, na zamówienie kard. Michała Stefana Radziejowskiego (obecnie w depozycie Muzeum Diecezjalnego w Łowiczu), i drewnianego tabernakulum ze srebrnymi aplikacjami, sygnowanymi przez toruńskiego złotnika Johanna Hausena II (notowanego w latach 1701-1747), z fundacji arcybiskupa gnieźnieńskiego Stanisława Szembeka (obecnie w zbiorach katedry w Łowiczu). Sprzęty i paramenty liturgiczne zachowane w zakrystii dopełniają unikatowego wystroju nieborowskiej świątyni. Stanowią dowód na bardzo przemyślaną koncepcję wyposażenia kościoła, zapoczątkowaną przez księcia M.P. Radziwiłła, a przejawiającą się w dbałości o zabytki przeszłości i w pielęgnowaniu tradycji.

Zitieren

APA

Stanilewicz, K. (2026). „Ciekawyś może przechodniu zakrystyą obejrzeć…” – zapomniane skarby świątyni Radziwiłłów w Nieborowie. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, 126, 547-566. https://doi.org/10.31743/abmk.18430

Vancouver

Stanilewicz K. „Ciekawyś może przechodniu zakrystyą obejrzeć…” – zapomniane skarby świątyni Radziwiłłów w Nieborowie. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne. 2026;126:547-566. doi:10.31743/abmk.18430

BibTeX
@article{Stanilewicz2026,
  author = {Stanilewicz, Karolina},
  title = {„Ciekawyś może przechodniu zakrystyą obejrzeć…” – zapomniane skarby świątyni Radziwiłłów w Nieborowie},
  journal = {Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne},
  year = {2026},
  volume = {126},
  pages = {547--566},
  doi = {10.31743/abmk.18430}
}
Kostenlos starten →