Eski Uygur Dönemi Sivil Belgelerinde “Yok Olmak, Kaybolmak” Kavram Alanındaki Bazı Deyimler Üzerine
Edebî Eleştiri Dergisi · 25.03.2026 · 10 (1) · 291-301
DOI: 10.31465/eeder.1837925 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Edebî Eleştiri Dergisi, online erschienen am 25.03.2026. Verfasst von Gözde Salur. Die Arbeit nennt 31 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Eski Uygur sivil belgeleri, günümüze ulaşmış önemli metinler olup satın alma, takas, kiralama vb. gibi özel hukuk işlemlerine dair kıymetli bilgiler sunmaktadır. Bu çalışmada, Eski Uygur Türkçesine ait sivil belge niteliği taşıyan metinlerinde “yok olmak” ve “kaybolmak” kavram alanına giren bar yok bol-, yok bar bol-, iştin taştın bol-, örü kodı bol- ve taş tegil bol- deyimleri, dilsel ve kültürel açılardan incelenecektir. Bir dilin söz varlığı içinde kalıplaşmış, anlamı kendisini oluşturan sözcüklerden doğrudan anlaşılamayan çok sözcüklü yapılar olan ve genellikle mecaz anlam taşıyan deyimler, ait oldukları milletin kültürel, düşünsel ve tarihsel birikimini yansıtırlar. Sivil belgelerdeki bu ifadeler, deyimleşerek bir varlığın ortadan kalkması veya bir hakkın yitirilmesi gibi hukukî durumları karşılayarak dönemin risk yönetimini ve güvence mekanizmalarını yansıtmıştır. Uygur toplumunda ticaretin ve ekonomik ilişkilerin sürdürülebilirliği için güvenin ne denli önemli olduğu, bu kalıplaşmış ifadelerin sözleşme dilindeki işlevselliğiyle ortaya konulmaktadır. Bu deyimler, sözleşmenin yerine getirilmemesi durumunda ortaya çıkacak riskleri azaltmak amacıyla birer teminat ifadesi olarak işlevsellik kazanmıştır. Eski Uygur sivil belgelerindeki bu deyimler, Çin borç belgeleriyle benzerlik göstermekte, özellikle yönsel zıtlıklar ve mekânsal ayrılma temaları etrafında şekillenmektedir. Bu inceleme; Eski Uygur sivil hukukunun, toplumsal değerlerinin ve Uygurların Çin ile temasın sonucunda dil ve kültüre yansıyan yapıların daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunacaktır.
Zitieren
APA
Salur, G. (2026). Eski Uygur Dönemi Sivil Belgelerinde “Yok Olmak, Kaybolmak” Kavram Alanındaki Bazı Deyimler Üzerine. Edebî Eleştiri Dergisi, 10(1), 291-301. https://doi.org/10.31465/eeder.1837925
Vancouver
Salur G. Eski Uygur Dönemi Sivil Belgelerinde “Yok Olmak, Kaybolmak” Kavram Alanındaki Bazı Deyimler Üzerine. Edebî Eleştiri Dergisi. 2026;10(1):291-301. doi:10.31465/eeder.1837925
BibTeX
@article{Salur2026,
author = {Salur, Gözde},
title = {Eski Uygur Dönemi Sivil Belgelerinde “Yok Olmak, Kaybolmak” Kavram Alanındaki Bazı Deyimler Üzerine},
journal = {Edebî Eleştiri Dergisi},
year = {2026},
volume = {10},
number = {1},
pages = {291--301},
doi = {10.31465/eeder.1837925}
}
EUVIMED